Upgrade to Chess.com Premium!

OSNOVE ZAVRŠNICA/BASIC CHESS ENDINGS

  • FM bolevole
  • | Nov 5, 2012 at 4:37 AM
  • | Posted in: 1
  • | 2224 reads
  • | 10 comments

Ovaj blog je namenjen početnicima i šahovskim amaterima koji imaju želju da steknu znanje o OSNOVAMA ZAVRŠNICA.

PEŠAČKE ZAVRŠNICE

 OPOZICIJA

Počećemo sa nečim najosnovnijim u pešačkim završnicama, a to je kralj i pešak protiv kralja. Upoznaćemo se i sa terminom opozicije i šta taj termin označava u stvari. Sigurno je većina vas čula za opoziciju i da je to nešto bitno u pešačkim završnicama. Evo o čemu se tu radi. Opozicija, prostim rečnikom, predstavlja pozicije kraljeva u kojima su oni jedan nasuprot drugog, a broj polja između njih je neparan. Primer: Beli kralj je na e1, a crni na e3.Oba kralja su na istoj liniji i razdvaja ih jedno polje i u ovom slučaju imamo blisku opoziciju. U slučaju kad je beli kralj na e1, a crni na e7 imamo udaljenu opoziciju. Postoji još i dijagonalna opozicija

Opozicija je ključan faktor u pešačkim završnicama jer u stvari predstavlja borbu kraljeva. Slikovito se kaže da ukoliko su kraljevi u opoziciji, a onaj koji prvi mrdne svog kralja on izlazi iz opozicije, a u stvari prepušta protivničkom kralju inicijativu.

PRIMER 1

Završnica je remi bez obzira ko je na potezu.

 PAWN ENDINGS

This blog should be addressed to as a help tool for all chess beginners who are willing to learn about CHESS ENDINGS.

OPPOSITION

We'll start with the basics in pawn endings. Endings, where only pieces present are king, on one side, and pawn and king on the other, are fundemental. The main principle in such endings is opposition. What is opposition and how it influences the game? The most people reading this blog have probably already heard of this term. Here's what it's all about. Opposition is the position in game where both kings are facing each other and the spacing between them is odd. Example: white king e1, black king e3. Both kings are in the same rank (the same goes if they are in the same file c1-e1) and spacing between them is 1. This is called close opposition. There are also distant and diagonal opposition.

Opposition is crucial in pawn endings since it represents the battle of kings. If you hear someone saying that the kings are in opposition, it means that the one who moves his king first would lose the upper hand.

EXAMPLE 1

This game is draw regardless of which side is to move.

 

 

 

 

 

 

 

 

Pozicija belog pešaka je od izuzetne važnosti u ovoj i sličnim pozicijama. U narednih par dijagrama ćemo videti kakva je razlika kad pešak stoji na e3 i e2.

U poziciji na dijagramu, završnica je remi bez obzira ko je na potezu jer beli ne može doći do prednosti iz razloga što crni uvek može da uđe u opoziciju. Pogledaćemo moguće nastavke kad je beli na potezu.

Position of the white pawn is crucial since it determines if the white would win or draw this game.

In the posted diagram, game is draw regardless of whose move it is. White can't find a way to enter opposition. Let's take a look at possible moves.

 

 

Sada ćemo pogledati malo drugačiju poziciju, a razlika je samo u postavci belog pešaka. Ako je beli na potezu, onda je remi, a ako je crni, on gubi.

Let's take a look at a similar position with only one significant difference, position of the white pawn. If white is on the move, than the game is draw, but if black moves first, then white wins.

 

 

 

 

 

 

 

Razlika u odnosu na prethodnu poziciju je samo u pešaku, koji nije na e4, već na e3. 1. e4 potez ne daje ništa jer dobijamo poziciju iz prethodnog primera. Ako beli ide kraljem na e4, crni zauzima opoziciju na polju e6, a ako beli pokuša sa kraljem na c4, crni ide na polje e5 i opet dolazimo na pozicije iz prethodnog primera.

Međutim, ako je crni na potezu, on mora da izađe iz opozicije. Sada ćemo pogledati te nastavke:

What is different in this position? White pawn is on e3 and it can make a significant difference but only if black is on the move. If white is to move and tries 1. e4, nothing would be gained, since the position would be the same as in the last example. If white moves his king to e4, then black enters the opposition with Ke6. Similarly if white moves his king to c4, black would respond with Ke5. 

Now we come to the part when black is first to move. He would have to get out of opposition:


Sledeća je na redu pozicija belog pešaka na e2. Razlika u odnosu na prethodnu je u tome što je dobijena pozicija bez obzira ko je na potezu. To je zato što beli uvek može da dobije tempo odigravanjem pričeknog poteza e3 kako bi crnog izbacio iz opozicije.

Following position is the same as the last one, except for a white pawn that is on e2 instead of e3. This is a win-win situation for white. White can play e3 in order of gaining a neccessary tempo for winning the game. 

 

PRINCIP KVADRATA

Princip kvadrata je vezan za promociju pešaka. Pretpostavljam da se svima desilo da dođu u poziciju u kojoj treba da jure protivničkog pešaka kraljem ( ili da promovišu svog pešaka ). Onda počne razmišljanje tipa: on će tu, ja ovde, on prilazi, ja teram dalje i obično se tokom razmišljanja izgubi pojam o poziciji... i onda " ajde Jovo nanovo ". E u takvim situacijama ovo pravilo dolazi do izražaja. Pogledajmo sledeću poziciju:

 

 

 

 

 

 

 

 

Pravilo kvadrata glasi: Ako se kralj slabije strane nalazi u kvadratu izlazećeg pešaka, onda kralj može da ga stigne pre promocije. U ovom slučaju taj kvadrat je deo šahovske table počev od polja h7, c7, h1 i c1. Kvadrat je direktno uslovljen položajem pešaka koji se promoviše. Svakim potezom pešaka taj kvadrat se smanjuje (kad je pešak na h6, temena istog su h6, d6, h1 i d1, kad se pešak pomeri na h5, onda su temena h5, e5, h1 i e1). Daje se primetiti da se taj kvadrat smanjuje pomakom pešaka. Ukoliko je kralj suprotne strane, prilikom odigravanja svog poteza, ušao u kvadrat, on će stići pešaka.

Ova pozicija na dijagramu je specifična zbog toga što se pešak nalazi na početnom polju, pa se mora voditi računa na to da može odjednom da se pokrene za 2 polja.

 

 

Iz ova dva slučaja možemo lako izvući zaključak da li se pešak može stići. Dovoljno je samo u glavi formirati taj čuveni kvadrat i odmah ustanoviti da li treba nastaviti tim putem.

Sada ću vam pokazati jednu čuvenu studiju Riharda Retija (Richard Réti 28 May 1889 – 6 June 1929) koja najbolje pokazuje značaj pravila kvadrata.

Dodaću još jednu studiju na temu kvadrata. Ne sećam se nažalost ko je smislio, a i tačna pozicija crnog kralja mi nije sigurna, ali ne utiče bitno na sam razvoj situacije.

 

 

 

 

 

 

 

 

Pogledajmo prvo datu poziciju i bez povlačenja poteza ocenimo moguće nastavke... Beli ima pešaka pred promocijom, ali crni lovac to lako rešava šahom na f5 i uzimanjem dame na polju c8, čim brani svog pešaka na b7 i približavanjem kralja lako dobija... Druga mogućnost za belog je pokuša sa napadom na crnog pešaka putem približavanja kralja preko polja d6, c5 i eventualno b6. Crni to opet lako rešava putem Lf5 i Lc8... Koja još opcija za belog postoji? Zvuči neverovatno, ali potez na koji bismo poslednji posumnjali je u stvari i rešenje studije... 1. Kc8!! Potpuno je nelogično da beli kralj zauzme poziciju na kojoj treba da promoviše pešaka, a pritom i udaljava svog kralja od crnog pešaka. Skrivena poenta celog rešenja je u tome što se sad crni pešak mora pomaći napred i više nema mogućnosti da crni stavi lovca na c8 i brani pešaka. Takođe ni potez 1... Le4 ne donosi ništa zbog 2. Kb8 i preti izvlačenje dame i uzimanje pešaka ). Jedina preostala mogućnost za crnog je da gurne pešaka napred... 1... b5

 

 

 

 

 

 

 

 

Pitate se šta smo dobili sa ovih par nelogičnih poteza? Dobili smo to da je crnom sada nemoguća postavka lovca na c8 i odbrana pešaka na b7 koji je pomeren na b5. 2. Kd7 Vratili smo se na početnu poziciju, ali sa pešakom na b5. Crni nastavlja sa pomeranjem pešaka ka promociji. 2... b4 Šta ćemo sad? Pešak se na prvi pogled ne stiže, ali da li je baš tako? 3. Kd6 I dalje je pešak daleko, ali sad pretimo da izvučemo damu. Crni to rešava odigravanjem 3... Lf5









Došli smo do ključne pozicije. Crni lovac mora da brani polje c8, ali zato daje belom kralju tempo da napadne lovca, ali i da uđe u kvadrat b slobodnjaku... 4. Ke5! Lovac mora da ostane na dijagonali c8 - h3, pa sledi 5. Kc4 i stigli smo pešaka i došli do remija.

 

 

 

 

 

Dalje imamo jednu vrlo interesantnu studiju, a moram priznati da je jedna od najboljih koju sam imao prilike da vidim.

 

 

 

 

 

 

Beli vuče i remizira.

 

Ovo je izuzetno dobra studija u kojoj beli koristi jednu manje poznatu poziciju u kojoj se čak i sa lovcem i pešakom manje može izvući remi... Kao što se vidi iz pozicije, beli pešak na c2 visi, ali branjenje istog putem Kd2 ili Kd3 ne donosi ništa belom zato što će crni postaviti lovca na a2, pa na c4... Zato je jedini potez u poziciji 1. c4! Sada je na crnom izbor, ukoliko uzme pešaka, odmah ulazi u remi jer je crni lovac zarobljen od strane svog pešaka i neodbranjivo beli kralj ide preko d2 na polje c1 i b2 i uzima lovca. Zato se nameće potez 1... b4

 

 

 

 

 

 

 

Šta sad? Sad branimo pešaka na c2, ali je vrlo bitno na koje ćemo polje postaviti kralja.... 2. Kd1 ( razliku između Kd2 i Kd1 ćemo videti ubrzo ). Crni prilazi kraljem da bi pokupio pešaka na c4. 2... Kc5. 3. Kd2! Kxc4 4. Kc1! La2









Dolazimo do ključne pozicije. Najlogičniji potez belog vodi u poraz, a to je 5. Kb2. Zašto? Zato što crni igra 5... Lb3 i nakon uzimanja lovca 6. cxb3 ( u suprotnom crni lovac ide na a4 ), igra Kd3 i dobija pešačku završnicu. Sami prostudirajte zašto je ta pozicija izgubljena, a vezano je za one primere o opoziciji... Dakle, došli smo do toga da najlogičniji potez belog vodi u poraz, pa šta onda igrati? 5. Kd2!!!! Ovom potezu bi se moglo dodeliti i sto znaka uzvika, pa ne bi bilo dovoljno!

 

 

 

 

 

 

 

Šta se dešava sada? Crni ima izbor između vraćanja lovca na b1 u kom slučaju bi beli vratio kralja na c1 i ponavljao poteze. Druga mogućnost je pomeri kralja sa polja c4. Svejedno je gde će crni kralj stati jer beli ima isti odgovor... 5... Kc5 recimo... 6. c3!! Jedini potez za crnog je naravno 6... b3









Ovo je jedna od pozicija u kojima jača strana ne može dobiti i pored figure i pešaka manje... Plan belog je jednostavan, doći na polje b2 i vrteti kralja na a1 i b2. Za to vreme će crni pokupiti oba pešaka i doći do sledeće pozicije:

 

 

 

 

 

 

 

Poenta je u tome što će beli staviti kralja na a1, a kada crni kralj priđe na c3, a3 ili c2 doći ćemo do pat-a. Lovac je osuđen da stoji na a2, čak ni Lb1 ne dolazi u obzir jer je pešak već na trećem redu i crni kralj ne može da ostvari opoziciju.

Dodaću i jednu svoju partiju od pre par godina igranu na Kupu Beograda. Moj protivnik je jedan naš mladi IM, a tada je bio FM. U partiji sam imao više sreće nego pameti, ali moj protivnik nije pokazao znanje u završnicama.

 

 

 

 

 

 

 

Moja pozicija (beli) je teška, ali verovatno održiva. Razlog što sam postavio ovu završnicu je pogrešna procena iste od mog protivnika, a videćete i zašto.



Comments


Back to Top

Post your reply: