x
Chess - Play & Learn

Chess.com

FREE - In Google Play

FREE - in Win Phone Store

VIEW
FUTBOL VE SATRANÇ

FUTBOL VE SATRANÇ

OZEROZGUR
Jan 24, 2014, 12:35 AM 3

FUTBOL VE SATRANÇ

Biraz da satranç…

Aydınlık Gazetesinde Doğu Perinçek imzası ile daha çok şike davası kararları ile ilgili olarak dün yayınlanan yazının bir bölümünde futbol ile satrancın bir karşılaştırılması yapılmış:

Futbol, satranç gibi bir zekâ oyunudur. Ama farkları var. Satrançta taşlarla oynarsınız. Her taşın hareket yeteneğini kurallar belirler ve seçenekler de o kurallara göre sınırlıdır.

Futbolda ise, taş yoktur, insan vardır. İnsan bedeninin ve zekâsının bütün yaratıcılığı ortaya çıkar. İnsan ilişkilerindeki güzellikler ve çirkinlikler de ortaya çıkar.

Futbolda her durumda, satrançtaki gibi kurallarla sınırlı seçenekler yoktur, sonsuz seçenek vardır. İnsan zekâsının yaratıcılığı, insan bedeninin bütün yetenekleri o seçenekleri gündeme getirir. Futbolu oynamak kadar seyretmek de onun için aslında insan yeteneğine hayranlığı ve güveni ateşler; bir sevinç kaynağıdır.

Taşların ahlâkı yoktur, ama futbolcunun ahlâkı vardır.

Taşların azmi ve direnci yoktur, fedakârlığı da yoktur, ama futbolcunun azmi vardır, kendini bir amaca adaması vardır, sevgisi ve namusu vardır.

O nedenledir ki, Kasparov'un satranç tahtasındaki piyonlarından hiçbiri anılmaz. Ama bir Lefter, bir Metin Oktay, bir Recep Adanır, bir Şenol Güneş kitlelerin belleğinde insan örnekleri olarak yaşarlar.

Aslında futbol ile satranç daha önce birçok çalışmada kıyaslanmıştı. Söz gelimi Perinçek futbol ile satranç arasındaki benzerlik konusunda her ikisinin de zekâ oyunu olduğunu belirtmekle yetinmiş. Oysa sanal ortamda ve gerçek mekânlarda oynanan futbol ve satranç oyunlarını karşılaştıran çeşitli çalışmalarda alana hâkim olma stratejisi, nihai hedef olarak rakip kalenin ya da liderin ele geçirilmesi gibi benzerliklere dikkat çekiliyor.

Dolayısıyla her iki oyunun da savaştan esinlenilerek geliştirildiğini söyleyebiliriz.  Özellikle Aaron Nimzoviç'in yapmış olduğu bütün analizlerde askeri terimlerden yararlanması dikkat çekicidir[1]: ileri karakol, polis nezareti, terfi etmek, tutuklu, satranç tahtası balkanlara benzer...

Futbolda topun yanında insan bedeninin de oyun aleti olarak yer almasının futbola üstünlük sağladığını kabul edilebilir. Hiçbir alet beden kadar karmaşık olamaz.

Yazar satranç ahlakından, dokunduğu taşı oynama kuralından söz etseydi iyi olacakmış. Hele taşın fedakârlığı yoktur diyor ya, tam sözün bittiği yer. Gazeteciler biraz Alekhine'in[2] partilerini incelemeliler.

Ayrıca konusu açılmışken futbolun ve masa futbolunun (langırt), satranç futbolu ya da satranç masa futbolu isimleri verilen varyantlarının oynandığını da ekleyelim. Bunlar yazıda geçen futbol değil de Amerikan futbolu da olabilir. Satrancın da benzer varyantları geliştirilmiş. Futbol satrancının adı geçiyor.

Futbolun satrançtan daha üstün, daha faydalı sonucuna ulaşmaya çalışan bu yazının değerlendirmesini biraz da okuyuculara bırakmak istiyorum.

Satranç sosyalist ülkelerde çok yaygındı. Ama satrancın takım oyunlarının aksine daha benmerkezci (egosantrik) olduğunu kabul ediyorum. Perinçek de belki iktisadi-ideolojik görüşlerinden dolayı bu değerlendirmeyi yapmış olabilir.

 

24 Ocak 2014

Özgür Özer

 



[1] Aaron Nimzoviç, Mein System, 1925.

[2] Alexander Alexandrovich Alekhine, 1927-1935 ve 1937-1946 yılları arası Dünya Satranç Şampiyonu. Çok saldırgan oyun stili ile ünlüdür.

Online Now