x
Chess - Play & Learn

Chess.com

FREE - In Google Play

FREE - in Win Phone Store

VIEW

Satranç Oyuncusunun Beyni Nasıl Çalışıyor?

mansuur
Aug 29, 2011, 1:39 PM 8

 

Satranç oyuncusunun beyni nasıl çalışıyor? Bellek, deneyim, analiz 
ve yaratıcılık, satranç hamlelerini üretmek için nasıl bir iş 
birliği 
yapıyorlar? Yaratıcı ve genç bir araştırmacı sorunun üstesinden 
geldi 
ve satranç dünyasına harika bir açıklama sundu.

Maç

Tek perdelik bir oyun © Alex Shternshain

Perde Açılır

İnsan beyninin içine benzeyen garip bir setteyiz. Bir satranç 
panosunun etrafına oturmuş 4 kişi var. Bunlar : BELLEK, DENEYİM, 
ANALİZ ve YARATICILIK.

BELLEK bir takım elbise içindedir. DENEYİM eski püskü bir cüppe 
giymiştir. Gözlüklü ANALİZ bir muhasebeci yeleği giymiştir ve 
elinde 
bir abaküs vardır. YARATICILIK'ın üzerinde bir ressam önlüğü 
vardır 
ve üstü başı sıçramış boyalarla kirlenmiştir.

Arkalarında insan gözü şeklinde, içeriden bir pencere 
bulunmaktadır. 
BELLEK, panodaki taşları dizmeyi henüz bitirmekte.

YARATICILIK : Evet Bellek, bugün kime karşı oynuyoruz? Başlamaya 
can atıyorum!

BELLEK : 1920 UKD'li bir oyuncu. Patron siyah.

YARATCILIK : Adı ne?

BELLEK : Pardon? Patronun adı Jeremy Whitman, ve bunu sana son defa 
hatırlatıyorum!

ANALİZ : Sanırım 1920 UKD'li oyuncunun adını sormuştu.

BELLEK : Hatırlamıyorum.

ANALİZ : Hatırlamıyor musun? Nasıl hatırlamazsın, sen Hafızasın!!

BELLEK : Şansım olmadı ki! Patron eşlendirmeye çok hızlı baktı! 
UKD'yi ve rengi hatırlıyorum ama Göz Sinirleriyle bağlantı kurma 
şansım olmadan, ismi hemen geçti.

YARATICILIK : Ne Hafıza ama...

DENEYİM : Tamam çocuklar, kavga etmeyin. Bu önemsiz ayrıntıyla 
Bellek'in sinirlerini bozmaya gerek yok, hizmetine mümkün olduğunca 
erken ihtiyacımız olacak. Bakın, oyun başlıyor bile. Analiz, bilgi ver.

ANALİZ : Neden ben? Bana söyleme, biliyorum açılışta Analiz'e yer 
yok. Tamam şimdilik ulaklığı üstleniyorum. (Pencereden dışarı bakar) 
Tamam taşlar dizili, patron Atlarını düzeltiyor, ileri doğru bakacak 
şekilde, el sıkıştılar ve Şahın önündeki piyon iki kare ileri.

YARATICILIK : Hamleleri tarif etmenden nefret ediyorum!

ANALİZ: Sana soran oldu mu? Ben Deneyim ile konuşuyorum, değil mi?

DENEYİM : Oyunun bu aşamasında Bellek şoför koltuğunda olacak.

BELLEK : Cebirsel notasyon lütfen.

BELLEK : Cebirsel ve uzun.

ANALİZ : 1.e2-e4

BELLEK : Teşekkür ederim (Deneyim'e fısıldayarak) Aslında uzun 
notasyona ihtiyacım yok, sadece onu kızdırmak istedim. (Normal sesiyle) Şimdi, e4'e karşıııı...

YARATICILIK (lafı bölüp araya girer) Vuuu-huuuu! e4'e bayılıyorum! Hadi karşı atak yapalım!

DENEYİM : Yaratıcılık, lütfen bir süreliğine sessiz ol. Zamanın 
gelecek, ama ilk hamle kesinlikle senin için uygun zaman değil.

Bellek, e4'e karşı repertuarda ne var?

BELLEK : Lafım bölünmeden önce söylemeye başladığım gibi, 
sağlam 1...e5 ya da mücadeleci 1...c5 oynayabiliriz. Patron ikisinde de iyi.

YARATICILIK : Ben c5 derim!

BELLEK : Ben e5 diyorum, sırf sana garezimden...

DENEYİM : Hmm. Kararımı Analiz'in ne söyleyeceğini duyana kadar erteliyorum.

ANALİZ: Bir bakalım, rakibin UKD'si 1920 değil mi? Patron da 1997. 
Patron Siyah... (Abaküsü kurcalar) Yani beraberlik, bize birkaç 
puana mal olacak ama yine de makul bir sonuç. İlle de kazanca oynamaya 
gerek yok. Oyum e5'e.

YARATICILIK : Herkes de Büyükusta kesildi! Hadi beyler, biraz cesaret!

DENEYİM : : 1...e5. Endişelenme Yaratıcılık, senin zamanın da gelecek.

[Pencereden, satranç taşı şeklinde gölgelerin hareket ettiğini görürüz.]

ANALİZ : 2.Af3 Ac6 3.Fb5 oynandı.

BELLEK: İspanyol Açılışı. İspanyol'a karşı hep C78 oynarız.

DENEYİM: Lasker aşkına, normal konuşamaz mısın? C78 de ne?

BELLEK: Ortak yönelime göre Arkangel devam yolu olmalı.

YARATICILIK: Arkangel'e bayılıyorum! Filini kovala, Filleri b7 ve c5'e koy, ne kuvvetli bir karşı-saldırı!

ANALİZ: Ben bu açılıştan bir parça şüpheliyim. Fg5 ile Atı açmaza alabilir, oldukça rahatsız edici.

BELLEK: Saygı duyuyorum ama bu benim alanım. Ayrıca Fg5'e karşı h6 ve g5 oynayabiliriz.

DENEYİM: Şah kanadı sanki biraz sallantıda gibi durmuyor mu?

BELLEK: Dolmatov-Beliavsky, 1990 maçında Siyah pek sorun yaşamadı.

DENEYİM: Senin sözüne güveneceğiz, bizi götür.

BELLEK: 3...a6 Kaçabilir ya da Atı kırabilir, bana bilgi verin.

ANALİZ: 4.Fa4. oynadı

YARATICILIK: Haydi b7-b5!

BELLEK: Hayır, şimdi 4...Af6. b7-b5 bir sonraki hamlede, Rok yapacağını düşünerek.

YARATICILIK: Neden bir sonraki hamlede? Neden şimdi değil??

BELLEK: Çünkü herkes böyle oynuyor.

YARATICILIK: Başkalarını taklit etmekten vazgeç!

DENEYİM: Yaratıcılık, seni uyarıyorum...

ANALİZ: Beyaz Rok yaptı.5.0-0

BELLEK: b5, sonra Fb7.

ANALİZ: 5...b5 6.Fb3 Fb7 7.Ke1 oynandı.

BELLEK: Ke1'i çok seviyorum!

Üçü de şaşkın bir ifadeyle Bellek'e döner.

DENEYİM: Ke1'i çok seviyorum mu dedin? Senin duyguların olmadığını sanıyordum.

BELLEK: Yaşa ve gör. Ke1'den sonraki tüm devam yolları, diğer 
devam yollarından en az 2-3 hamle fazla ezberimde. Vuuhuuuu, haydi!

YARATICILIK: Kahretsin. Oyunun kontrolü onun ellerinde. Hiç oynayabilecek miyim, çok merak ediyorum.

BELLEK: Hamle 7...Fc5

ANALİZ: 7.Fc5 8.Axe5 Axe5 9.d4 çatalından hiç hoşlanmıyorum.

BELLEK: Bu devam yolu veritabanımda hiç oynanmamış. Yani işe yaramıyor.

DENEYİM: Biraz zayıf bir açıklama değil mi?

BELLEK: 8.Axe5'in işe yaraması mümkün değil, bu vakte kadar birisinin oynamış olması gerekirdi.

DENEYİM: Ben hala Analiz'e bir bakması için izin verelim diyorum.

BELLEK: Peki, ama sadece vakit kaybı olacak.

ANALİZ: Bir bakalım : 7...Fc5 8.Axe5 Axe5 9.d4 iki taşa birden 
saldırıyor... ve şimdi... biraz karşı atağa ihtiyaç var...

YARATICILIK: 9...Afg4!

ANALİZ: Harikasın dostum! Eğer Fili alırsa 10...Vh4 işini bitirir.

DENEYİM: Aynı fikirdeyim. Çatal numarası Beyaz'ın işine yaramıyor.

BELLEK: Gördünüz mü? Başından beri haklıydım. Haydi 7...Fc5

Gölgeler pencerede hareket eder. Bellek pencereye doğru yürüyüp bakar.

BELLEK: 8.c3 d6 9.d4 Fb6 - şimdilik her şey iyi.

DENEYİM: Beyaz düşünmeye başladı. Teoriyi bilmiyor.

BELLEK: İlk tur ve kazanıyoruz!Pardon, "biz" mi dedim, "ben" demek istemiştim.

YARATICILIK: Hava mı atıyorsun?

Vakit geçtiğini göstermek için birkaç saniyeliğine IŞIKLAR SÖNER. 
IŞIKLAR TEKRAR YANAR.

YARATICILIK: Şimdiden 10 dakika oldu, hala düşünüyor. Neler oluyor?

BELLEK: Birileri C78'i çalışmayı unutmuş.

DENEYİM: Sanırım olası cevaplara hazırlıklı olmalıyız. Analiz, 
Beyaz ne oynayabilir?

BELLEK: Of, lütfen, her şeye hazırlıklıyım. En az 5 hamle daha 
yarı saçma bir hamleyle beni teori dışına çıkartamaz.

YARATICILIK: 10.a4 oynadı!

BELLEK: (ezberden okumaya başlar) Zararsız bir devam yolu, genellikle 
10.Fg5 h6 11.Fg3 g5 devam yolundaki keskin mücadeleden kaçınmak niyetiyle oynanır.

DENEYİM: Burada konumsal değerlendirme için bulunmuyorsun. Eğer 
mümkünse bana bir hamle söyle.

BELLEK: Basitçe Rok yapabiliriz. Patrona 10...0-0 ile devam etmesini söyle

DENEYİM: Tamam, Rok yapalım.

BELLEK: Hayır, bekle!

DENEYİM: Neyi bekleyim? Patron Şahını tuttu bile.

BELLEK: Önce 10...h6 11.h3 sonra 12.0-0 olacaktı. Hamle sırasını karıştırdım!

DENEYİM: Adam burada elinde Şah'la kaldı, ve bunun sorumlusu sensin! 
Durumun ne kadar ciddi olduğuyla ilgili hiçbir fikrin var mı?

ANALİZ: Eğer Şah'ı tutmuşsa Rok atmalı. Daha iyi bir Şah hamlesi mevcut değil.

DENEYİM: Tamam, Rok yapalım. (Bellek'e) Bunu nasıl yaparsın! Raporumda bundan bahsedeceğim!

ANALİZ: Bu adama güvenerek hata ettik. Şimdi Beyaz 11.Fg5 ile Atı 
açmaza alabilir. 11...h6 ve 12...g5, 13.Axg5 yüzünden olmuyor.

DENEYİM: Tamam, bir şeyler bul ve bizi bu çukurdan çıkar Analiz!

BELLEK: Bekleyin bir şeyler hatırlıyorum.

DENEYİM: Kapa çeneni. Kovuldun!

BELLEK: Kovuldum mu?

DENEYİM: Beni duydun, seni bu oyundan çıkartıyorum.

BELLEK: Beni çıkartmazsın!

DENEYİM: İzle ve gör. Analiz, elimizde ne var?

ANALİZ: Atı açmazda bırakmak kötü görünüyor. ...g5 ile 
açmazı yok 
etmek ise daha da kötü - Axg5 hxg5 Fxg5 ve Vf3. exd4 ile merkezi 
açmak da çok iyi değil gibi.

BELLEK: Hayır, gayet iyi, hatırlıyorum...

DENEYİM: "Kovuldun" cümlesinin ne kadarını anladın?

BELLEK: Tamam, ne haliniz varsa görün!

Analiz masanın etrafında, birkaç devamyolu mırıldanıp arada 
Yaratıcılık'tan fikir alarak dolaşır. Yüzü keyifsiz 
görünmektedir. Sonunda üzgün bir şekilde Deneyim'e döner.

ANALİZ: İyi bir şey bulamıyoruz.

BELLEK: Ben bulabiliyorum.

DENEYİM: (Derin bir of çekip, pes eder.) Tamam Bellek, ne biliyorsun?

BELLEK: (Galibiyetten dolayı memnun bir ifadeyle) Van der Wiel - 
Tkachiev, 1999. 11.Fg5 h6 12.Fh4 exd4 13.exd4 g5 Siyah'a sorun 
çıkarmadı - Beyaz g5'ten taş feda etmedi.

YARATICILIK: Ooo, harika - iki berbat fikrin bir birleşimi - g5 ve 
exd4 - gerçekten emeğe değecek bir şeyler üretiyor.

ANALİZ: Evet, Axg5 oynayamaz, çünkü 14.Axg5 hxg5 15.Fxg5 Axd4 ten 
sonra Vezir f3'e gidemiyor ve Siyah kazanır.

DENEYİM: Çok iyi bir takım çalışması beyler, ama hepsi boşa gitti 
(pencereyi işaret ederek) 11.d5 oynandı bile.

BELLEK: Hm, beyler, yarı saçma bir hamleyle beni teoriden 
çıkartamaz dediğimi hatırlıyor musunuz? Bu kesinlikle %90 saçmalıkta bir hamle. 
Benim işim bitti. Kendi başınızasınız.

DENEYİM: Gitme, sana ihtiyacımız olabilir.

BELLEK: Bana? İhtiyaç? "Kovuldun" cümlesini yanlış mı anladım acaba?

DENEYİM: (Yumuşar) Oyunsonunda sana ihtiyacımız olabilir.

BELLEK: Hehe, evet, ihtiyacınız olacak değil mi? Şu iki adam Kale 
piyona Kale gibi basit bir oyunsonunda hiçbir işe yaramazlar değil 
mi? Tamam buralarda dolanıyor olacağım. Eğlenceli görünüyor. 
Hatta 11.d5'e karşı iyi bir cevap bulursanız, veritabanıma kaydedebilirim.

ANALİZ: Özgüvenin oldukça fazla.

DENEYİM: İşe geri dönelim beyler. Kaçması gereken bir At var. 
Analiz, Ae7 mi Aa5 mi?

YARATICILIK: Diğer hamleleri de düşünemez miyiz? 11...Aa7 gibi?

BELLEK: Kenarda bir At, pek de hoş görünmüyor.

YARATICILIK: Ya da 11...Ag4, f2'ye saldırıyor.

ANALİZ: Hmm, bakalımm, 11...Ag4 12.dxc6 Axf2 ve sonraa...

DENEYİM: Durun. 20 dakika harcayıp bana kombinezonun işe 
yaradığını 
kanıtlasanız bile, Beyaz 12.Kf1 gibi basit bir hamleyle her şeyi 
koruyabilir. Hala şansımız varken basit hamleler yapalım:

Analiz ve Yaratıcılık odanın bir köşesinde fikir alışverişi yaparken 
Deneyim gergin bir şekilde parmaklarını masaya vurup saatine bakar. 
Sonunda bıkmış görünmektedir.

DENEYİM: 11...Ae7 oynandı.

ANALİZ: Şu genel ilkeler üzerinden verdiğin kararları çok seviyor olmalısın.

DENEYİM: 12.Fc2 oynadı. Beyaz ne yaptığını pek de biliyormuş 
gibi görünmüyor. Planı olan?

YARATICILIK: 12...Vd7 Kaleleri birleştiriyor, ya da 12...Ag6, Atın 
konumunu geliştiriyor. Ama tabi ki en iyisi 12...Ag4 ile saldırmak.

DENEYİM: Analiz?

ANALİZ: 12...c6 13.dxc6 Fxc6'ya bakıyorum - merkezi açıyor, pek 
çok ilginç fikir bulmak mümkün. Tam bir devam yolu ormanı!

DENEYİM: Tarrasch piyon zincirine ucundan değil, temelinden 
saldırılması gerektiğini söyler. Yani f5 bulmaya 
çalışmalıyız, c6 değil.

BELLEK: Onu söyleyen Nimzowitsch'ti.

DENEYİM: Her neyse. Analiz, bana f7-f5'li bir devam yolu söyle.

ANALİZ: 12...Ag4 13.Kf1 f5 14.Fg5 fxe4 15.Fxe4.

DENEYİM: Hmm, e4'e yerleşen Fil oldukça kuvvetli olacak. Beğenmedim.

YARATICILIK: Belki fikirleri birleştirebiliriz. Yani c6 ve f5 fikirlerini.

ANALİZ: 12...c6 13.dxc6 Fxc6 ve tehdit Ag4 ve f5 - e4'de bir taşı 
yok ve Filimiz e4'e hakim. İşe yarayabilir.

DENEYİM: Bu sırada rakip f5 fikrini engellemek için bir şeyler yapabilir.

YARATICILIK: O zaman d5 ile bir piyon feda edip Şah kanadından saldırırız!

ANALİZ: Beğenmedim.

YARATICILIK: Neyse, bir şeyler düşünürüz. c7-c6'yı beğendim, haydi oynayalım.

DENEYİM: Sanırım burada sana güvenmek zorunda kalacağım. 12...c6 oynuyoruz.

Bellek pencereden bakar, hızlıca birkaç hamle oynanır.

BELLEK: 13.dxc6 Fxc6 14.axb5 axb5 15.Kxa8 oynandı.

DENEYİM: Hepsi zorunlu. Şimdi 15...Fxa8

YARATICILIK: Hayır, bekle; 15...Vxa8'e bir bakalım.

ANALİZ: d6 boşta ama.

YARATICILIK: Almasına izin ver. Sonra 16...Ag4 oynayacağız, nasıl?

DENEYİM: Çok iyi değil. En azından 17.Fe3 var, saldırımızı 
kesip bir piyon fazla kalır. Tamam belki bingeç piyonları olacak ama hala 
Beyaz açık üstün. Unutun, 15...Fxa8 oynuyoruz.

Kısa bir ara. Analiz etrafta dolanır ve endişeli bir şekilde mırıldanır.

DENEYİM: 16.h3 hiç hoşuma gitmedi. Taktik imkanlarımız yok ve piyon dizilişimiz berbat.

BELLEK: Yaratıcılık'a güvenirseniz, bedeli bu olur.

YARATICILIK: En azından iki dakikada bir fikrimi değiştirmiyorum. 

  "ah hayır Roktan önce h6 olacaktı, şimdi hapı yuttuk, aa hayır 
sorun yok, taklit edecek birilerini buldum bile!".

BELLEK: Bu hamleleri kendi başına asla bulamazdın. Bir yıl bile uğraşsan bulamazdın!

KORKU: Bakın, şimdiden ağız dalaşına başladılar!

Projektör sahnenin sol tarafını aydınlatır, daha önce 
görünmemiş 3 
kişi içeri girer. Bunlar KORKU, KUŞKU ve GEÇ-GÖRÜ'dir. KORKU, 
klasik Faust şeytanı gibi giyinmiş, elinde çatalı da vardır. Üçlünün lideri 
odur. KUŞKU, üzerinde soru işaretleri olan uzun ve bol bir cüppe 
giymiştir. GEÇ-GÖRÜ ise kendine güvenli görünmektedir ve 
üzerinde büyük bir "20/20" logosu olan bir tişört giymiştir.

DENEYİM: Bak, bak, bak, bunlar Bay Korkak-kedi ve 
adamları "Bilmiyorum" ve "Umurumda değil" değil mi? Burada ne 
yapıyorsunuz? Korku filmleri festivali alt katta bilinçaltında.

KORKU: Şakan bana pek de komik gelmedi, yaşlı adam. 
Arkadaşlarımın 
isimleri Kuşku ve Oynadıktan-Sonra-Görme. Bana gelince, bana Bay 
Korku diye hitap edebilirsin ama ben "Makul Sakınma"yı tercih 
ediyorum. Geldik çünkü bize göre bir iş olduğunu duyduk.

ANALİZ: Defolun, burada size hiç bir şey yok. Bizde siz üçünüzü 
ilgilendirecek ne olabilir ki?

KORKU: Bilemem, ya ... şu konuma ne dersin? Kendini bizim ellerimize 
bırakmaya uygun gibi görünüyor. Sen ne dersin Kuşku?

KUŞKU: Şeyy, emin değilim..

KORKU: Kapa çeneni. İşin aslı kendinizi bir çukura soktunuz ve 
şimdi rakip h3'ü bulacak mı bulamayacak mı diye bekliyorsunuz. Rakibinizin 
merhametine kaldınız, bu düşünülebilecek en korkunç şey değil de 
nedir? Tabi örümcekleri saymazsak...

GEÇ-GÖRÜ: Oo evlat, konum kötü mü? 12...Ag4 ve 13...f5 oynamak 
çok daha iyiydi - en azından Siyah hafif üstün.

ANALİZ: Hiç "doğru yer, yanlış zaman" diye bir şey duydun mu? 
Senden bahsediliyor olmalı.

GEÇ-GÖRÜ: Biliyorum, hep öyle derler. Ama bu da bir şey, değil mi?

YARATICILIK: Üçünüzün hemen buradan ayrılmasında ısrar 
ediyorum, tarzıma engel oluyorsunuz. 

Online Now