Taliban, Kumar Endişesi Nedeniyle Afganistan'da Satrancı Yasakladı!

Taliban hükümeti, Afganistan'da satrancı yasakladı. Kumar endişesi sebebiyle oyunu incelemeye alan Taliban, Afganistan Ulusal Satranç Federasyonu'nu (ANCF) da askıya aldı. Kralların oyunu olan satrancın, dini sebepler nedeniyle inceleme altına alınması ilk kez gerçekleşmiyor.

Afgan haber ajansı Khaama Press, Pazar günü yaptığı açıklamada, ülkenin Erdemliliği Yayma ve Kötülüklerden Korunma Bakanlığı'nın "dini kaygılar" nedeniyle satrancı yasakladığını bildirdi. Afganistan'da satrançla ilgili faaliyetler süresiz olarak askıya alındı ​​ve Afganistan Ulusal Satranç Federasyonu feshedildi.

Spor bakanlığı sözcüsü Atal Mashwani, AFP'ye yaptığı açıklamada; "Şeriat'ta (İslam hukukunda) satranç bir kumar aracı olarak kabul edilir," dedi. "Satranç sporuyla ilgili dini kaygılar var. Bu kaygılar giderilene kadar, satranç sporu Afganistan'da askıya alındı,"

Afganistan yetkilileri son yıllarda satrancın yanı sıra diğer sporları da yasakladı ve ülkede kadınların spora katılması tamamen yasaklandı. Geçtiğimiz yıl ise, profesyonel yarışmalarda karma dövüş sanatları (MMA) gibi dövüş sporları "çok şiddetli" ve "şeriat açısından sorunlu" olduğu için yasaklandı.

Satranç muhabiri GM Ian Rogers, X'te yaptığı açıklamada Afganistan Ulusal Satranç Federasyonu'na göre mevcut durumun tamamen bir yasaklama yerine geçici bir askıya alma olarak değerlendirildiğini söyledi: "Tamamen yasaklanan MMA gibi sporların aksine, satranç yasadışı ilan edilmedi, ancak dini ve idari incelemeler devam ederken geçici olarak askıya alındı."

Contrary to media reports, but according to an official of the Afghan Chess Fed.: "Unlike sports like MMA, which were completely banned, chess has not been outlawed but placed under temporary suspension while religious and administrative reviews are ongoing." 1/2

— Ian Rogers (@GMIanRogers) May 12, 2025

Mevcut haberlerin aksine, Afgan Satranç Federasyonu'ndan bir yetkilinin söylediğine göre: "MMA gibi tamamen yasaklanan sporların aksine, satranç yasaklanmadı; dini ve idari incelemeler devam ederken geçici olarak askıya alındı."

— Ian Rogers (@GMIanRogers) May 12, 2025

Yetkili isim, Afganistan'daki satranç federasyonunun son iki yıldır ülkede "etkili bir faaliyette bulunmadığını" da kaydetti.

The official said that the Afghan Chess Federation has also been suspended for various reasons including mismanagement, disputes over leadership and legitimacy. "As a result, the ACF has had no effective activity inside Afghanistan for the past 2 years." 2/2

— Ian Rogers (@GMIanRogers) May 12, 2025

Yetkili isim, Afgan Satranç Federasyonu'nun da kötü yönetim, liderlik ve meşruiyet konularındaki anlaşmazlıklar gibi çeşitli nedenlerle askıya alındığını söyledi. "Sonuç olarak, ACF'nin Afganistan içinde son 2 yıldır etkili bir faaliyeti olmadı."

— Ian Rogers (@GMIanRogers) May 12, 2025

Chess.com ANCF yetkilileriyle iletişime geçti.

AFP basın bülteni, gayriresmi satranç oynanan Kabil'deki bir kafenin sahibi olan Azizullah Gulzada'nın sözlerini aktardı. Azizullah kumar iddialarını reddetti ve şöyle dedi: "Diğer birçok İslam ülkesinde, satranç dünyasında uluslararası düzeyde oyuncular var."

Gulzada ayrıca yasağa saygı duyacağını ancak bunun işine ve oyunu sevenlere zarar vereceğini söyledi: "Gençlerin artık pek fazla aktivitesi yok, bu yüzden her gün buraya çok sayıda kişi geliyor,". "Gençler bir fincan çay içer ve arkadaşlarına satranç oynamaları için meydan okurlardı."

Uluslararası Satranç Federasyonu (FIDE) eski başkanı Kirsan İlyumjninov, X'te yaptığı açıklamda iddialara ilişkin, "Taliban liderlerine kararlarını yeniden gözden geçirmeleri talebiyle bir çağrı hazırladığını" söyledi.

‼️ In connection with the situation with the ban on chess in Afghanistan, I have prepared an appeal to the Taliban leadership with a request to reconsider their decision. pic.twitter.com/pP7qojbLJ6

— Кирсан Илюмжинов (@Kirsan__) May 11, 2025

‼️ Afganistan'da satranç yasağıyla ilgili durumla bağlantılı olarak, Taliban hükümetine kararlarını yeniden gözden geçirmeleri talebiyle bir çağrı hazırladım. pic.twitter.com/pP7qojbLJ6

— Кирсан Илюмжинов (@Kirsan__) May 11, 2025

Taliban, 1996'da Afganistan'da iktidara geldikten kısa bir süre sonra satrancı da yasaklamıştı, ancak oyun hakkındaki yasak 2001'deki rejim değişikliğinden sonra kaldırıldı. 2018'deki Batum Olimpiyatları'nda Afganistan; CM Khaiber Farazi, CM Habibullah Amini, Wais Abdul Khaliq, Ashrafi Sulaiman Ahmad ve Safy Kanz Ahmad'ın takımda olduğu D Kategorisi'ni kazandı. Taliban, 2021'de ülkenin kontrolünü yeniden ele geçirdi ve şimdi satranç yasağı yeniden gündeme geldi.

Satrancın dini nedenlerle yasaklanmasının uzun bir geçmişi vardır. Satranç, Irak'ın Saddam sonrası döneminde din adamları tarafından ve 1981'de İran'da Ayetullah Ruhullah Humeyni tarafından da yasaklanmıştı. David Shenk'in 2006 tarihli Ölümsüz Oyun adlı kitabına göre, oyuna karşı ilk İslam kararı 655'te Halife Ali Ben Ebu Talib tarafından verilmişken, bir diğer yasak da 780'de Abbasi Halifesi Mehdi ibn el-Mansur tarafından getirilmiştir.

Erken Orta Çağ'dan on üçüncü yüzyılın ortalarına kadar, Katolik Kilisesi satranç oynamayı düzenli olarak yasakladı çünkü satranç ve zar oyunları arasında net bir ayrım yoktu. Kardinal Piskopos Petrus Damiani'nin Papa seçilen II. Alexander ve Başdiyakoz Hildebrand'a (sonradan Papa VII. Gregory) yazdığı 1061 tarihli ünlü bir mektupta Damiani, bazı din adamlarının satranç da dahil olmak üzere belirli boş zaman etkinliklerine katılarak günah işlediklerini öne sürdü. Floransa piskoposu, şans gerektiren diğer oyunların aksine satrancın bir beceri oyunu olduğunu belirterek kendini savundu.