Nước cờ đặc biệt bắt tốt qua đường

Người mới chơi như mình có gặp nước cờ đặc biệt trong cờ vua theo tìm hiểu có tên gọi bắt tốt qua đường. Trường hợp này rất đặc biệt nên lưu lại để chú ý.

Như hình bên trên, tốt trắng ở hàng thứ 5; con tốt đen bị bắt ở cùng hàng, cột kế bên và vừa thực hiện nước đi lên 2 ô. Sau khi bắt tốt đen tốt trắng ở cột f, hàng thứ 6.

Ở trường hợp này, sau khi ăn thì tốt trắng ở d6

LUẬT CỜ VUA: BẮT TỐT QUA ĐƯỜNG

Bắt tốt qua đường hay trong các tài liệu tiếng Anh là en passant (gốc từ tiếng Pháp, đọc là oong pát-xăng) là một trong hai nước đi đặc biệt trong cờ vua, nước còn lại là nhập thành.

Về lịch sử, nước đi này được đưa vào luật cờ vua vào khoảng thế kỷ 15, sau khi có luật tốt có thể đi nước đầu tiên lên hai ô. Mục đích của bắt tốt qua đường là hạn chế phần nào khả năng của con tốt lên hai ô, bằng cách nó có thể bị tốt đối phương bắt NHƯ KHI nó đi lên một ô.

Về cách thức hiện nước đi, con tốt ở HÀNG THỨ 5 (hoặc hàng 4 với tốt đen) có khả năng bắt được con tốt đối phương ở cột ngay bên cạnh (cả phải và trái) đi hai ô trong nước đi đầu tiên, như khi nó đi một ô; với các điều kiện:

1. Con tốt bắt quân phải ở hàng 5 (hàng 4 với tốt đen)
2. Con tốt bị bắt phải ở cột liền kề và vừa thực hiện nước đi lên 2 ô
3. Nước đi này chỉ hợp lệ NGAY SAU KHI con tốt bị bắt vừa thực hiện nước đi hai ô, nếu không thì không còn quyền bắt quân.

Ví dụ:

1.. d5 2. exd6 bắt tốt qua đường là hợp lệ
1.. d5 2. Ke2 Ke7 3. exd6 bắt tốt qua đường là KHÔNG hợp lệ

Trong một số sách cờ sơ cấp, nước đi này còn có thêm ký hiệu bên cạnh là e.p. (viết tắt của en passant), ví dụ 2. exd6 e.p. để người mới chơi không bị nhầm.

Tuy nhiên trong các biên bản thông thường không cần phải viết thêm ký hiệu cạnh nước đi này.
Nước đi này đặc biệt bởi nó là nước ăn quân duy nhất trong cờ vua mà quân ăn không thay vào chỗ của quân bị ăn, cũng như chỉ hợp lệ cho tốt. Với các quân có khả năng ăn chéo như Hậu, Tượng không có khả năng này.

Bắt tốt qua đường cũng thường được dùng trong các bài đố vui cờ thế vì tính dị thường của nó, làm người chơi không nghĩ đến khi giải đố. Do sự đặc biệt nên một số bạn mới tập chơi không biết đến hoặc quên không thực hiện nước ăn quân này khi có cơ hội.