ساعت 5:30 صبح روز سوم شهریور سال 1320، تبریزی ها به صدای غرش هواپیماهایی که بر فراز شهر پرواز می کردند از خواب بیدار شدند. ابتدا مردم به تصور اینکه هواپیماهای خودی هستند دوباره سر به بستر راحت گذاشته به خواب فرورفتند.
قبلاً در شهر شایع شده بود که هواپیماهای روسی جسته و گریخته در آسمان تبریز دیده شده اند و آنها از نقاط مختلف شهر عکسبرداری می کنند.
ساعت 6 صبح پنج فروند هواپیمای روسی در آسمان تبریز ظاهر شدند، دفاع ضدهوایی تبریز شروع به شلیک کرد که هیچ یک از گلوله ها کارساز نبودند، لحظه ای بعد دو هواپیمای روسی بمب هایی در محلات «ششگلان» و «پل سنگی» رها کردند.
مردم در بهت فرو رفته بودند هیچکس نمی دانست هواپیماها متعلق به چه کشوری است و برای چه منظوری شهر را بمباران می کنند. تبریزی ها که از خطرات بمباران های هوایی آگاه نبودند پشت بام ها رفته صحنه های بمباران های هوایی را تماشا می کردند.
افسران و سربازان با شتاب به طرف سربازخانه ها می رفتند تا هرچه زودتر خودشان را به پادگان های نظامی برسانند. توپخانه ضد هوایی مستقر در تبریز از چهار دستگاه تجاوز نمی کردند مرتب به سوی هواپیماهای مهاجم شلیک می کردند اما هیچیک از آنها به هدف اصابت نکردند. تا ساعت 8:30 صبح بمباران شهر و شلیک توپ های ضد هوایی و مسلسل ها ادامه داشت. مردم که به تدریج به ماهیت حملات هوایی پی برده بودند دسته دسته شهر را ترک و به سوی دهات و باغات اطراف شهر سرازیر گردیدند.
سربازان ذخیره و احتیاط که به خدمت فراخوانده شده بودند گروه گروه خود را به نظام وظیفه عمومی معرفی می کردند. قبلاً از طرف ستاد ارتش به کلیه سربازانی که خدمت سربازی را تمام می کردند پاکت سربسته ای داده بودند به این مضمون : با برداشتن غذای یک روزه خود را به نزدیکترین حوزه نظام وظیفه عمومی معرفی کنید و نیز از همه دارندگان وسایل نقلیه خواسته بودند که این سربازان را در اسرع وقت به مناطق مشخص برسانند ضمناً ستاد ارتش به شهربانی ها دستور داده بود که از خروج اتوموبیل ها اعم از سواری، باری یا مسافربری ممانعت به عمل آورند و تمام وسایط نقلیه را برای حمل سرباز و آذوقه به سربازخانه ها گسیل دارند.
ساعت دو بعد از ظهر یک فروند هواپیمای اکتشافی خودی در آسمان تبریز به پرواز درآمد که شیء لوله مانندی از هواپیما به محوطه هنگ 27 پرتاب کرد. آن را فوراً به ستاد ارتش تسلیم کردند. داخل لوله پیام خلبان بود که اطلاع می داد: «روس ها می آیند».
ساعت 4:30 بعد از ظهر فرودگاه تبریز بمباران شد و پنج فروند هواپیماهای مستقر در فرودگاه آسیب دیدند که چهارفروند پس از تعمیر به سوی تهران پرواز کردند. تمام دکاکین و مغازه های شهر بسته بودند ولی ادارات دولتی باز و منتظر دستور بعدی از تهران بودند.
تلفات اولین روز بمباران در حدود چهل نفر اعلام شد با این حال مردم تبریز از اولین روز بمباران شهر روحیه خودشان را نباخته بودند.
بدین سان روز سوم شهریور سال 1320 در تبریز چنین گذشت.
منبع : انسان شناسی و فرهنگ برگرفته از کتاب «سیری در کوچه های خاطرات»
روس ها می آیند!!!
ساعت 5:30 صبح روز سوم شهریور سال 1320، تبریزی ها به صدای غرش هواپیماهایی که بر فراز شهر پرواز می کردند از خواب بیدار شدند.
ابتدا مردم به تصور اینکه هواپیماهای خودی هستند دوباره سر به بستر راحت گذاشته به خواب فرورفتند.
قبلاً در شهر شایع شده بود که هواپیماهای روسی جسته و گریخته در آسمان تبریز دیده شده اند و آنها از نقاط مختلف شهر عکسبرداری می کنند.
ساعت 6 صبح پنج فروند هواپیمای روسی در آسمان تبریز ظاهر شدند، دفاع ضدهوایی تبریز شروع به شلیک کرد که هیچ یک از گلوله ها کارساز نبودند، لحظه ای بعد دو هواپیمای روسی بمب هایی در محلات «ششگلان» و «پل سنگی» رها کردند.
مردم در بهت فرو رفته بودند هیچکس نمی دانست هواپیماها متعلق به چه کشوری است و برای چه منظوری شهر را بمباران می کنند.
تبریزی ها که از خطرات بمباران های هوایی آگاه نبودند پشت بام ها رفته صحنه های بمباران های هوایی را تماشا می کردند.
افسران و سربازان با شتاب به طرف سربازخانه ها می رفتند تا هرچه زودتر خودشان را به پادگان های نظامی برسانند.
توپخانه ضد هوایی مستقر در تبریز از چهار دستگاه تجاوز نمی کردند مرتب به سوی هواپیماهای مهاجم شلیک می کردند اما هیچیک از آنها به هدف اصابت نکردند.
تا ساعت 8:30 صبح بمباران شهر و شلیک توپ های ضد هوایی و مسلسل ها ادامه داشت.
مردم که به تدریج به ماهیت حملات هوایی پی برده بودند دسته دسته شهر را ترک و به سوی دهات و باغات اطراف شهر سرازیر گردیدند.
سربازان ذخیره و احتیاط که به خدمت فراخوانده شده بودند گروه گروه خود را به نظام وظیفه عمومی معرفی می کردند.
قبلاً از طرف ستاد ارتش به کلیه سربازانی که خدمت سربازی را تمام می کردند پاکت سربسته ای داده بودند به این مضمون : با برداشتن غذای یک روزه خود را به نزدیکترین حوزه نظام وظیفه عمومی معرفی کنید و نیز از همه دارندگان وسایل نقلیه خواسته بودند که این سربازان را در اسرع وقت به مناطق مشخص برسانند ضمناً ستاد ارتش به شهربانی ها دستور داده بود که از خروج اتوموبیل ها اعم از سواری، باری یا مسافربری ممانعت به عمل آورند و تمام وسایط نقلیه را برای حمل سرباز و آذوقه به سربازخانه ها گسیل دارند.
ساعت دو بعد از ظهر یک فروند هواپیمای اکتشافی خودی در آسمان تبریز به پرواز درآمد که شیء لوله مانندی از هواپیما به محوطه هنگ 27 پرتاب کرد. آن را فوراً به ستاد ارتش تسلیم کردند.
داخل لوله پیام خلبان بود که اطلاع می داد: «روس ها می آیند».
ساعت 4:30 بعد از ظهر فرودگاه تبریز بمباران شد و پنج فروند هواپیماهای مستقر در فرودگاه آسیب دیدند که چهارفروند پس از تعمیر به سوی تهران پرواز کردند.
تمام دکاکین و مغازه های شهر بسته بودند ولی ادارات دولتی باز و منتظر دستور بعدی از تهران بودند.
تلفات اولین روز بمباران در حدود چهل نفر اعلام شد با این حال مردم تبریز از اولین روز بمباران شهر روحیه خودشان را نباخته بودند.
بدین سان روز سوم شهریور سال 1320 در تبریز چنین گذشت.
منبع : انسان شناسی و فرهنگ
برگرفته از کتاب «سیری در کوچه های خاطرات»
تصویر: ارتش سرخ در تبریز، 17 سپتامبر 1941