Hvernig tefla á skák: Reglurnar og grundvallartaflmennska

Það er aldrei of seint að læra að tefla skák - vinsælasta leik heimsins! Að læra reglurnar er auðvelt:

Skref 1. Hvernig borðinu skal stillt upp

At the beginning of the game the chessboard is laid out so that each player has the white (or light) color square in the bottom right-hand side. The chess pieces are then arranged the same way each time. The second row (or rank) is filled with pawns. The rooks go in the corners, then the knights next to them, followed by the bishops, and finally the queen, who always goes on her own matching color (white queen on white, black queen on black), and the king on the remaining square.

Hvernig stillt skal upp á borðið

Skref 2. Hvernig leikmennirnir hreyfa sig

Hver hinna 6 leikmanna hreyfir sig á sinn hátt. Leikmenn geta ekki farið í gegnum aðra leikmenn (þó svo að riddarinn geti hoppað yfir aðra leikmenn), og geta aldrei farið á reit með eigin manni. En þeir geta geti stað andstæðings þegar hann er drepinn. Leikmenn eru venjulega færðir þangað sem þeir drepa aðra leikmenn (með því að lenda á reitnum þeirra), verja eigin leikmenn, eða stjórna meikilvægum reitum á borðinu.

Hvernig Kóngur skal hreyfður í skák

Kóngurinn er mikilvægasti taflmaðurinn, en hann er jafnframt einn sá veikasti. Kóngurinn getur hreyft sig um einn reit í allar áttir - upp, niður, til hliðar og eftir skálínu. Þegar sótt er að kónginum, er það kallað "skák".

Hvernig kóngur skal færður

Hvernig Drottning skal hreyfð í skák

Drottningin er voldugasti taflmaðurinn. Hún getur farið eftir sérhverri beinni línu - aftur á bak, áfram, til hliðar, eða eftir skálínum - eins langt og hún kemst svo lengi sem hún fer ekki í gegnum eigin liðsmenn. Eins og með alla aðra taflmenn þá gildir það um drottninguna að ef hún drepur mann andstæðingsins þá á hann leik. Taktu eftir því hvernig hvíta drottningin drepur svörtu drottninguna og um leið neyðist svartur til að færa kóng sinn.

Hvernig drottning skal færð

Hvernig Hrókur skal hreyfður í skák

Hrókurinn getur farið eins langt og hann kemst, en þó aðeins áfram, aftur á bak, og til hliðar. Hrókarnir eru sérstaklega voldugir taflmenn þegar þeir valda hvor annan og vinna saman!

Hvernig hrókur skal færður

Hvernig Biskup skal hreyfður í skák

Biskupinn getur farið eins langt og hann kemst, en aðeins eftir skálínum. Hver biskup byrjar annaðhvort á hvítum eða svörtum reit og verður alltaf að halda sig við þann lit. Biskupar vinna vel saman vegna þess að þeir bæta upp fyrir veikleika hver annars.

Hvernig biskup skal færður

Hvernig Riddari skal hreyfður í skák

Riddarar hreyfa sig með allt öðrum hætti en hinir taflmennirnir - hann fer tvo reiti fram, og svo einn reit til hliðar, líkt og bókstafurinn "L". Riddarar eru líka einu taflmennirnir sem geta farið yfir aðra menn.

Hvernig riddari skal færður

Hvernig Peð skal hreyfður í skák

Peð eru óvenjuleg að því leytinu til að þau hreyfa sig og drepa á ólíkan hátt: þau hreyfa sig áfram, en drepa eftir skálínu. Peð geta aðeins fært sig fram um einn reit í einu, nema úr byrjunarstöðu þar sem þau geta farið fram um tvo reiti. Peð geta aðeins drepið taflmenn sem eru einum reit í skálínu fyrir framan þau. Þau geta aldrei farið né drepið aftur á bak. Ef annar taflmaður stendur fyrir framan peðið þá getur það ekki drepið eða komist fram hjá þeim manni.

Hvernig peð skal fært

Skref 2. Uppgötvaðu sérreglur skákarinnar

Það eru nokkrar reglur í skák sem sýnast ekki rökréttar við fyrstu sýn. Þær voru settar til að gera skákina skemmtilegri og áhugaverðari.

Hvernig peð skal hækkað í tign

Peð eru gædd öðrum sérstökum eiginleika, þegar þau komast yfir á hinn enda borðsins geta þau umbreyst í hvaða taflmann sem er (kallast að hækka í tign). Peði er hægt að breyta í hvaða mann sem er. Algengur misskilningur er sá að peði sé einungis hægt að umbreyta í mann sem hefur fallið. Það er EKKI rétt. Algengast er að peði sé breytt í drottningu. Aðeins peð geta hækkað í tign.

Hvernig peð skal hækkað í tign

Hvernig framhjáhlaup skal framkvæmt

The last rule about pawns is called “en passant,” which is French for “in passing”. If a pawn moves out two squares on its first move, and by doing so lands to the side of an opponent's pawn (effectively jumping past the other pawn's ability to capture it), that other pawn has the option of capturing the first pawn as it passes by. This special move must be done immediately after the first pawn has moved past, otherwise the option to capture it is no longer available. Click through the example below to better understand this odd, but important rule.

Hvernig framhjáhlaup skal framkvæmt

Hvernig skal hrókerað

One other special chess rule is called castling. This move allows you to do two important things all in one move: get your king to safety (hopefully), and get your rook out of the corner and into the game. On a player's turn he may move his king two squares over to one side and then move the rook from that side's corner to right next to the king on the opposite side. (See the example below.) However, in order to castle, the following conditions must be met:

  • það verður að vera fyrsti leikur kóngsins
  • það verður að vera fyrsti leikur hróksins
  • þá má ekki vera taflmaður á milli kóngs og hróks til að leika
  • ekki má vera skák á kónginn né getur hann farið yfir valdaðan reit

Taktu eftir því að þegar þú hrókerar í aðra áttina er kóngurinn nær þeim enda borðsins. Það kallast stutthrókering. Hrókering í hina áttina, yfir þann reit sem drottningin byrjar á, kallast langhrókering. Óháð því í hvora áttina er hrókerað, þá færist kóngurinn alltaf um tvo reiti.

Hvernig skal hrókerað

Skref4. Fáðu á hreint hver á fyrsta leikinn

Hvítur leikur alltaf fyrst. Þar af leiðandi ákveða spilarar gjarnan hver er hvítur með uppkasti eða með því að láta annan spilara giska á lit peðs sem hinn er með í lófanum. Hvítur á síðan leik, og svo svartur, þar á eftir hvítur og svona gengur þetta koll af koili þangað til skákin er á enda. Að leika á undan, gefur örlítið forskot sem gefur hvítum tækifæri á að búast strax til árásar.

Skref 5. Endurskoðaðu reglurnar um hvernig á vinna skák

Það eru tvær leiðir til að enda skák: með máti, eða jafntefli.

Hvernig skal mátað

The purpose of the game is to checkmate the opponent's king. This happens when the king is put into check and cannot get out of check. There are only three ways a king can get out of check: move out of the way (though he cannot castle!), block the check with another piece, or capture the piece threatening the king. If a king cannot escape checkmate then the game is over. Customarily the king is not captured or removed from the board, the game is simply declared over.

Hvernig skal mátað Example of a quick checkmate called "Fool's Mate"

Hvernig skal gert jafntefli

Stundum lýkur skákum án sigurvegara en þá er niðurstaðan jafntefli. Það eru fimm ástæður fyrir því að skákir geti endað með jafntefli:

  • The position reaches a stalemate where it is one player's turn to move, but his king is NOT in check and yet he does not have another legal move
  • Skákmenn geta einfaldlega samið um jafntefli og hætt að tefla
  • Það eru ekki nógu margir taflmenn á borðinu svo unnt sé að máta (dæmi: kóngur og biskup gegn kóngi)
  • Keppandi lýsir yfir jafntefli ef sama staða kemur upp þrisvar sinnum (en ekki endilega þrisvar sinnum í röð)
  • Búið er að tefla fimmtíu leiki þar sem hvorugur skákmaður hefur hreyft peð eða drepið mann

Skref 6. Lærðu grunn leikfræði

Það eru fjögur einföld atriði sem allir skákmenn ættu að vita:

Verndaðu kónginn

Komdu kónginum þínum út í hornið á taflborðinu þar sem hann er yfirleitt öruggur. Ekki fresta hrókun. Þú ættir yfirleitt að hróka eins fljótt og kostur er. Mundu, það breytir engu þó þú sért við það að máta andstæðing þinn ef kóngurinn þinn verður mátaður fyrst!

Ekki láta menn af hendi

Ekki tapa mönnum kæruleysislega! Hver taflmaður er verðmætur og þú getur ekki unnið skák án þeirra til að máta. Það er til einfalt kerfi sem flestir skákmenn nota til að meta gildi hvers taflmanns. Hversu mikils virði eru taflmennirnir?

  • Peð jafngildir 1
  • Riddari er virði 3
  • Biskup er virði 3
  • Hrókur er virði 5
  • Drootning er virði 9
  • Kóngurinn er óendanlega verðmætur

Þegar uppi er staðið þá hefur þetta stigakerfi enga þýðingu - þetta er einfaldlega kerfi sem þú getur stuðst við þegar þú ert að tefla, það getur hjálpað þér að vita hvenær þú eigir að drepa, skipta upp mönnum, eða leika öðrum leikjum.

Lærðu grunn leikfræði

Stjórnaðu miðjunni á skákborðinu

Þú ættir að reyna að hafa vald á miðju taflborðsins með þínum mönnum. Ef þú stjórnar miðjunni, þá munt þú hafa meira rými fyrir mennina þína og andstæðingurinn mun eiga erfiðara með að finna góða reiti fyrir sína menn. Í sýnidæminu hér að ofan leikur hvítur góðum leikjum til að hafa stjórn á miðjunni, á meðan svartur leikur illa.

Notaðu allan mannskapinn

Í sýnidæminu hér að ofan kom hvítur öllum sínum mönnum inn í taflið! Taflmennirnir þínir gera ekkert gagn þegar þeir standa óhreyfðir á sínum byrjunarreit. Reyndu að koma öllum mönnunum þínum inn í taflið svo þú hafir yfir meiri mannskap að ráða þegar þú sækir að kóng andstæðingsins. Það að nota aðeins einn eða tvo menn í sókninni mun seint skila árangri gegn sæmilegum skákmanni.

Skref 7. Æfðu þig með því að tefla helling

Það mikilvægasta í átt til bætingar er að tefla sem mest! Það skiptir ekki máli hvort þú teflir við vini eða fjölskyldu, eða á netinu, þú þarft að tefla til að bæta þig. Í dag er auðvelt að finna skák á netinu! Smelltu hér til að sjá hvar þú getur teflt.

Hvernig afbrigði skulu tefld

Þó að flestir vilji tefla eftir hefðbundnum reglum, eru sumir sem vilja nota aðrar reglur. Þetta kallast skákafbrigði. Hvert afbrigði hefur sínar eigin reglur.

Hvernig slembiskák skal tefld

Chess960 follows all the rules of standard chess, except for the starting position of pieces on the back rank, which are placed randomly in one of 960 possible positions. Castling is done just like in standard chess, with the King and Rook landing on their normal castled squares (g1 and f1, or c1 and d1). 960 plays just like standard chess, but with more variety in the opening. Play Chess960 against the Computer.

Hvernig teflt skal með keppnisreglum

Margar keppnir fylgja algengum og svipuðum reglum. Þessar reglur gilda ekki endilega þegar teflt er heima fyrir eða á netinu, en þú gætir samt viljað nota þær.

  • Snerta-Leika - Ef að leikmaður snertir einn af sínum taflmönnum þá verður hann að leika þeim manni, svo framarlega sem hann á löglegan leik. Ef að leikmaður snertir mann andstæðingsins, þá verður hann að fella þann mann. Ef að ætlunin er aðeins sú að laga stöðu taflmanns á reit sínum, þá verður leikmaðurinn fyrst að tilkynna það með því að segja "laga".
  • Klukkur og tímamælar - Flest mót nota skákklukkur til að stýra því hve mikill tími fer í hverja skák, en ekki í hvern einstakan leik. Hver leikmaður fær sama tíma til afnota og er það undir honum komið hvernig sá tími er nýttur. Eftir hvern leik er ýtt á takka svo að klukka andstæðingsins byrjar að telja niður. Ef að leikmaður fellur á tíma, og andstæðingurinn veitir því athygli, þá tapar sá skákinni (nema ef að andstæðingurinn eigi ekki nógu marga taflmenn til að geta mátað, þá lýkur skákinni með jafntefli).

Mikilvægar spurningar

Hvernig bæti ég mig?

Knowing the rules and basic strategies is only the beginning - there is so much to learn in chess that you can never learn it all in a lifetime! To improve you need to do three things:

  1. Tefldur mikið - Haltu bara áfram að tefla! Tefldu eins mikið og þú getur. Þú ættir að draga lærdóm af hverri skák - bæði þeim sem þú vinnur og þeim sem þú tapar.
  2. Lærðu með kennsluefni - Ef þú vilt bæta þig hratt, þá ættirðu að nota kennsluefni á netinu. Þú getur fundið kennsluefni hér.
  3. Hafðu gaman - Ekki láta hugfallast þó að þú vinnir ekki allar þínar skákir. Allir tapa - jafnvel heimsmeistarar. Svo lengi sem þú heldur áfram að hafa gaman og lærir af skákum þínum þá ættirðu að geta notið þess að tefla um aldur og ævi!

Hver er besti fyrsti leikur í skák?

Þó það sé engin samstaða um hver sé besti leikur í skák, þá er mikilvægt að reyna að stjórna miðjunni strax. Þess vegna leika flestir miðjupeðunum (fyrir framan drottningu eða kóng) fyrst áfram um tvo reiti annað hvort 1. d4 eða 1. e4. Einhverjir vilja frekar leika 1. c4 eða 1Rf3. Flestir leikir eru síðri. Bobby Fischer trúði því að 1. e4 væri sá besti.

Hvor liturinn byrjar í skák?

Hvítur byrjar alltaf.

Getur peð farið aftur á bak?

Peð geta ekki farið aaftur á bak. En, þegar það kemst yfir borðið, þá verður þú að hækka það í tign (í drottningu til dæmis). Þá hreyfir það sig eins og sá leikmaður, og getur farið aftur á bak.

Getur maður leikið fleiri en einum manni í einu í skák?

Þú mátt aðeins leika einum manni hverju sinni - með einni undantekningu! Þegar þú hrókerar, þá hreyfir þú bæði kóng og hrók í einum leik.

Hver er mikilvægasti leikmaðurinn í skák?

Kóngurinn er mikilvægasti leikmaðurinn. Ef þú tapar honum, þá taparðu skákinni. En drottningin er áhrifamesti leikmaðurinn.

Hvenær var skákin fundin upp?

The origins of chess are not exactly clear, though most believe it evolved from earlier chess-like games played in India almost two thousand years ago.The game of chess we know today has been around since the 15th century where it became popular in Europe.

Hvert er takmarkið með skák?

Skák er leikur sem spilaður er á milli tveggja andstæðinga á sitt hvorum enda borðs sem hefur að geyma 64 reiti sem víxlast á milli tveggja lita. Hver leikmaður hefur 16 taflmenn: 1 kóng, 1 drottningu, 2 hróka, 2 biskupa, 2 riddara og 8 peð. Markmiðið með leiknum er að máta kóng andstæðingsins. Mát verður þegar kóngurinn er í þeirri stöðu að hægt er að drepa hann (það er skák) og hann hefur engan öruggan reit til að fara á.

Ertu tilbúinn til að byrja að tefla? Skráðu þig ókeypis á Chess.com og byrjaðu að njóta!

Byrja að tefla

Hvað er Chess.com?