London System
System londyński to popularne otwarcie po 1.d4, które uchodzi za bardzo solidny debiut. Mówimy o nim jako systemie, ponieważ białe mogą stosować niemal identyczne ustawienie niezależnie od odpowiedzi czarnych. Z tego względu teoria dotycząca systemu londyńskiego nie jest tak obszerna jak w przypadku wielu innych debiutów.
- Pozycja wyjściowa
- Warianty
- Jak grać przeciwko systemowi londyńskiemu
- Historia systemu londyńskiego
- Słynne partie
- Podsumowanie
Pozycja wyjściowa
Białe wchodzą w system londyński w momencie, gdy decydują się zagrać Gf4 przed pchnięciem piona na e3, zazwyczaj po sekwencji 1.d4 d5 2.Gf4. Warto zauważyć, że dawną główną linią było 1.d4 d5 2.Sf3 Sf6 3.Gf4, lecz obecna teoria wskazuje, że zagranie 2.Gf4 zamiast 2.Sf3 jest nieco dokładniejsze.
Głównym założeniem tego debiutu jest stworzenie solidnej struktury pionowej w centrum poprzez ustawienie pionów na polach c3 i e3, ale dopiero po wyprowadzeniu czarnopolowego gońca poza łańcuch pionowy. Choć z natury jest to solidne otwarcie, w systemie londyńskim istnieją również bardziej agresywne warianty, którymi można zaskoczyć przeciwnika.
Zalety
- Czarnym trudno o aktywną grę
- Czarnym trudno jest go uniknąć
- Pewny sposób na uzyskanie grywalnej gry środkowej
Wady
- Mniejsza szansa na atak
- Niewielka presja na czarne w początkowej fazie partii
- Goniec na f4 może być narażony na atak
Warianty
Jedną z zalet systemu londyńskiego jest to, że białe niemal zawsze stosują ten sam schemat ustawienia. Poniżej przedstawiono kilka najczęściej spotykanych dróg, jakimi może potoczyć się partia w systemie londyńskim:
Wariant główny
Główna linia systemu londyńskiego prowadzi do zrównoważonej pozycji, w której białe próbują zazwyczaj ataku na skrzydle królewskim. Czarne dążą z kolei do przełamania w centrum lub kontrataku na skrzydle hetmańskim:
1.d4 d5 2.Gf4 Sf6 3.e3 c5 4.c3 Sc6 5.Sd2 e6 6.Sgf3 Gd6 7.Gg3 0-0 8.Gd3 b6 9.He2 Gb7.
Ustawienie z ...g6
Jedną z najczęstszych odpowiedzi czarnych na system londyński jest ustawienie przypominające otwarcia indyjskie, tj. z fianchettem czarnopolowego gońca na g7. Czarne ustawiają piona na g6, by zniechęcić białe do rozwinięcia białopolowego gońca na aktywne pole d3.
Najpopularniejsze ruchy białych przeciwko temu ustawieniu są niemal identyczne jak w głównej linii, z tą różnicą, że białopolowy goniec trafia na e2 zamiast na d3.
1.d4 Sf6 2.Gf4 g6 3.Sf3 Gg7 4.e3 d6
Wariant Jobavy
Ustawienie, które w ostatnich latach szybko zyskuje na popularności, to tzw. wariant Jobavy. Białe rozwijają skoczka z b1 na c3 (pole, na które zwykle trafiłby pion), aby nadać mu bardziej aktywną rolę. Wariant Jobavy często prowadzi do znacznie ostrzejszej gry, a jeśli czarne zagrają niedokładnie, białe mogą uzyskać znaczącą przewagę.
1.d4 Sf6 2.Sc3 d5 3.Gf4
Jak grać przeciwko systemowi londyńskiemu
Jeśli czarne dobrze wiedzą, jak grać przeciwko systemowi londyńskiemu, białe rzadko są w stanie wypracować w debiucie wyraźną przewagę. Główna linia to znakomity sposób na wyrównanie gry i uzyskanie zrównoważonej pozycji, jednak czarne mogą też spróbować bardziej wymagających wariantów, które zmuszą białe do wyjścia ze swojej „strefy komfortu”. Oto najważniejsze z nich:
Wczesne c5
Czarne uzyskują w tym wariancie bardzo dobre wyniki: wygrywają 49% partii, remisują 23%, a przegrywają tylko 22%. Plan polega na szybkim wyprowadzeniu hetmana na skrzydło hetmańskie ruchem 3...Hb6, gdy czarnopolowy goniec białych nie może już wrócić do pomocy. Czarne wywierają presję na piona „b” oraz centrum, a później fianchettują swojego czarnopolowego gońca na g7.
1.d4 Sf6 2.Gf4 c5
Warto pamiętać, że dobrze przygotowany szachista grający system londyński zna ten wariant i potrafi się mu przeciwstawić, lekko odchodząc od typowego ustawienia białych. Najlepszą odpowiedzią białych jest w tym momencie 3.d5, co wykracza poza klasyczne schematy systemu londyńskiego. Grając czarnymi, trzeba być przygotowanym na tę linię.
Ustawienie z ...g6
Innym sensownym pomysłem dla czarnych jest podejście w stylu otwarć indyjskich z ...d6. Spośród ponad 2000 partii w naszej bazie danych czarne wygrały 38%, zremisowały 31% i przegrały 31%. Główne kontynuacje prowadzą zwykle do spokojnej, równej gry, w której czarne rozwijają oba gońce poprzez fianchetto. W tych wariantach białe próbują grać na skrzydle królewskim, a czarne na hetmańskim.
1.d4 Sf6 2.Gf4 g6 3.Sf3 Gg7 4.e3 d6.
Podobnie jak w poprzedniej linii, przygotowany gracz grający białymi będzie wiedział, że odejście od utartych schematów „Londona” daje największą szansę na uzyskanie przewagi. W tym przypadku białe również mogą wyjść z systemu londyńskiego i zagrać 3.Sc3, by zyskać inicjatywę, więc trzeba być na to przygotowanym.
Historia systemu londyńskiego
Wyprowadzenie gońca na f4 poza łańcuch pionów to naturalny pomysł znany od stuleci. Debiut zyskał jednak popularność na najwyższym poziomie po Kongresie Londyńskim w 1922 roku, zwłaszcza po meczu pomiędzy GM-em Alexandrem Alekhinem a GM-em Maxem Euwe.
W ostatnich latach ponownie zrobił się modny dzięki temu, że do swojego repertuaru włączył go nie kto inny jak były mistrz świata GM Magnus Carlsen.
Słynne partie w systemie londyńskim
System londyński regularnie pojawiał się w partiach topowych zawodników. Współcześnie z dużym powodzeniem wykorzystują go Carlsen oraz GM Gata Kamsky.
Poniżej przedstawiamy partię pomiędzy Kamskym a GM-em Samem Shanklandem. Kamsky zastosował jedną z głównych idei systemu londyńskiego, przeprowadzając szybki i zabójczy atak na skrzydle królewskim. Partia dobrze ukazuje taktyczne aspekty tego debiutu.
Drugi przykład to partia szachów szybkich pomiędzy Carlsenem a GM-em Ding Lirenem z 2020 roku. Carlsen zagrał w niej nowinkę w postaci 7.Gxd6, poświęcając piona za przewagę pozycyjną, z którą chiński superarcymistrz nie był w stanie sobie poradzić.
Podsumowanie
Teraz wiesz już, czym jest system londyński, znasz jego główne idee oraz wiesz, w jaki sposób go kontrować. Jeśli chcesz poszerzyć wiedzę o tym debiucie, zajrzyj do naszej bazy partii mistrzów i przeanalizuj pojedynki najlepszych szachistów na świecie.