Profilaktyka

Na pierwszy rzut oka słowo „profilaktyka” kojarzy się bardziej z medycyną niż z królewską grą – co więc oznacza to pojęcie w szachach? Aby dowiedzieć się więcej na temat tej kluczowej strategicznej idei, przeczytaj dalszą część artykułu. Oto, co powinieneś wiedzieć o profilaktyce w szachach:

• Czym jest profilaktyka w szachach?
• Dlaczego profilaktyka w szachach jest ważna?
• Przykłady
• Podsumowanie

Czym jest profilaktyka w szachach?

Profilaktyka w szachach polega na dostrzeganiu planów przeciwnika i powstrzymywaniu ich z wyprzedzeniem. To dość subtelne pojęcie, ponieważ czasem możesz profilaktycznie zapobiegać czemuś, co w rzeczywistości nie ma znaczenia. Wraz z rozwojem umiejętności gracze coraz lepiej odróżniają poważne zagrożenia od pozornych.

Profilaktyka była kluczowym elementem teorii hipermodernistycznej w szachach, rozwijanej przede wszystkim przez Arona Nimzowitscha i Richarda Retiego.

Dlaczego profilaktyka w szachach jest ważna?

Szachy to nie tylko realizowanie własnych planów. Trzeba też zwracać uwagę na zamiary przeciwnika. Profilaktyka to jednak coś więcej niż powstrzymywanie bezpośrednich gróźb taktycznych, takich jak maty czy widełki – przede wszystkim chodzi o to, by do takich zagrożeń w ogóle nie dopuścić.

Początkujący gracze muszą skupiać się na pilnowaniu niebronionych figur i innych bezpośrednich zagrożeń, ale wraz z postępami w grze profilaktyka staje się coraz ważniejsza.

Przykłady

Wariant Petrosiana w obronie hetmańsko-indyjskiej to dobry przykład profilaktyki we wczesnej fazie partii. Białe grają 4.a3, by uniemożliwić czarnym zagranie ruchu …Gb4+, a następnie chcą rozwinąć skoczka ruchem 5.Sc3 i kontrolować pole e4, nie martwiąc się o dokuczliwe związanie.

Innym rodzajem profilaktyki jest stworzenie tzw. „furtki” dla króla ruchem h3 lub …h6, aby zapobiec matom na pierwszej lub ostatniej linii.

Ostatni, bardziej złożony przykład znajdziemy w partii z Meczu o Mistrzostwo Świata w 1990 roku. Skoczek z e4 Garry'ego Kasparova był związany z wieżą na e1. Kasparov nie przejmował się jednak samym związaniem, lecz tym, że gdyby GM Anatoly Karpov mógł zagrać …Hxe1, ten ruch wchodziłby z szachem. Dlatego też w partii nastąpiło…

Więcej na temat tej partii i inne przykłady profilaktyki znajdziesz w naszym artykule pt. „Najwspanialsze ruchy wyczekujące w wykonaniu arcymistrzów”.

Podsumowanie

Teraz wiesz już, czym jest profilaktyka, dlaczego jest ważna i jak zastosować ją w praktyce. Aby jeszcze bardziej zgłębić temat profilaktyki, skorzystaj z naszych Lekcji poświęconych temu zagadnieniu.