როგორ ვითამაშოთ ჭადრაკი: წესები და საფუძვლები

არასდროს არაა გვიან ისწავლოთ ჭადრაკის თამაში - ყველაზე პოპულარული თამაშისა მსოფლიოში! ჭადრაკის წესების შეისწავლა არ არის რთული:

ნაბიჯი 1. როგორ განვალაგოთ საჭადრაკო დაფა

At the beginning of the game the chessboard is laid out so that each player has the white (or light) color square in the bottom right-hand side. The chess pieces are then arranged the same way each time. The second row (or rank) is filled with pawns. The rooks go in the corners, then the knights next to them, followed by the bishops, and finally the queen, who always goes on her own matching color (white queen on white, black queen on black), and the king on the remaining square.

როგორ განვალაგოთ საჭადრაკო დაფა

ნაბიჯი 2. როგორ მოძრაობენ ჭადრაკის ფიგურები

თითოეული 6 ფიგურიდან განსხვავებულად მოძრაობს. ფიგურებს არ შეუძლიათ გადაახტნენ სხვა ფიგურებს (ეს შეუძლია მხოლოდ მხედარს). ვერასოდეს დადგებიან იმ უჯრაზე, სადაც უკვე დგას იმავე ფერის (საკუთარი) ფიგურა. თუმცა მათ შეუძლიათ დადგნენ მეტოქის ფიგურის ადგილზე, რომელსაც ისინი იპყრობენ (ატყვევებენ). ფიგურებს ჩვეულებრივ განალაგებენ ისეთ პოზიციებზე, საიდანაც მათ შეეძლებათ დაატყვევონ სხვა ფიგურები (დგებიან დატყვევებული ფიგურის ადგილზე და ეცვლლებიან მათ დაფაზე), დაიცვან საკუთარი ფიგურები, როცა მათ ემუქრებათ დატყვევება, ან კიდე გააკონტროლონ მნიშვნელოვანი უჯრები თამაშში.

როგორ მოძრაობს მეფე ჭადრაკში

მეფე არის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფიგურა, მაგრამ ერთ-ერთი ყველაზე სუსტიც. მეფეს შეუძლია მხოლოდ ერთი უჯრით გადაადგილება ნებისმიერი მიმართულებით - ზემოთ, ქვემოთ, გვერდებზე, და დიაგონალურად. მეფე ვერასოდეს დააყენებს თავს ქიშის ქვეშ (სადაც მისი აყვანა იქნება შესაძლებელი). როცა მეფეს უტევს სხვა ფიგურა, ამას ეწოდება "ქიში".

როგორ მოძრაობს საჭადრაკო მეფე

როგორ მოძრაობს ლაზიერი ჭადრაკში

ლაზიერი ყველაზე ძლიერი ფიგურაა. მას შეუძლია ნებისმიერი სწორი მიმართულებით მოძრაობა - წინ, უკან, გვერდებზე, და დიაგონალურად - მანამ, სანამ საკუთარ ფიგურებს არ შეეხება. და, როგორც სხვა ფიგურების შემთხვევაში, თუკი ლაზიერი აიყვანს ოპონენტის ფიგურას, მისი სვლა დასრულებულია. შენიშნეთ, თუ როგორ იყვანს თეთრი ლაზიერი შავ ლაზიერს და ამის შემდეგ შავი მეფე იძულებულია გადაადგილდეს.

როგორ მოძრაობს საჭადრაკო ლაზიერი

როგორ მოძრაობს ეტლი ჭადრაკში

ეტლს შეუძლია გადაადგილდეს იმდენად შორს, რამდენადაც უნდა, მაგრამ მხოლოდ წინ, უკან, და გვერდებზე. ეტლები განსაკუთრებით ძლიერი ფიგურები არიან მაშინ, როცა ერთმანეთს იცავენ და ერთად მოქმედებენ!

როგორ მოძრაობს საჭადრაკო ეტლი

როგორ მოძრაობს კუ ჭადრაკში

კუს შეუძლია გადაადგილდეს იმდენად შორს, რამდენადაც სურს, მაგრამ მხოლოდ დიაგონალურად. თითოეული კუ იწყებს ერთ ფერზე (ღია ან მუქ) და უნდა დარჩეს ამავე ფერზე. კუები ერთად კარგად მოქმედებენ, რადგან ერთმანეთის სისუსტეებს ავსებენ.

როგორ მოძრაობს საჭადრაკო კუ

როგორ მოძრაობს მხედარი ჭადრაკში

მხედრები სხვა ფიგურებისაგან ძალზე განსხვავებულად მოძრაობენ - ისინი მიდიან ორი უჯრით ერთი მიმართულებით, და შემდეგ აკეთებენ კიდევ ერთ სვლას 90 გრადუსიანი კუთხით, ზუსტად "L"-ის ფორმით. მხედარი, აგრეთვე, ერთადერთი ფიგურაა, რომელსაც შეუძლია სხვა ფიგურებს გადაახტეს.

როგორ მოძრაობს მხედარი

როგორ მოძრაობს პაიკი ჭადრაკში

პაიკები გამონაკლისები არიან, რადგან ისინი მოძრაობენ და იყვანენ ოპონენტის ფიგურას განსხვავებული გზებით: ისინი მოძრაობენ პირდაპირ, მაგრამ იყვანენ დიაგონალზე. პაიკებს შეუძლიათ მხოლოდ ერთი უჯრით წინ გადაადგილება თითოეული მოძრაობისას, გარდა თავიანთი პირველი სვლისა, როცა მათ შეუძლიათ 2 უჯრით წინ გადაადგილება. პაიკები იყვანენ მხოლოდ მათ წინა დიაგონალურ უჯრაზე. პაიკებს არ შეუძლიათ მოძრაობა ან აყვანა უკან. თუკი ფიგურა არის მოცემული პაიკის წინ, მაშინ პაიკს არ შეუძლია არც მისი აყვანა და არც წინ გადაადგილება.

როგორ მოძრაობს საჭადრაკო პაიკი

ნაბიჯი 3. შეისწავლეთ ჭადრაკის გამორჩეული წესები

ჭადრაკში არის რამდენიმე გამორჩეული წესი, რომლებიც თავიდანვე შეიძლება არალოგიკურად მოგეჩვენოთ. ისინი მოფიქრებულ იქნენ იმიტომ, რომ თამაში უფრო მხიარული და საინტერესო გახდეს.

როგორ გარდავსახოთ პაიკი ჭადრაკში

პაიკებს აქვთ განსაკუთრებული თვისება: თუ პაიკი მიაღწევს დაფის მოპირდაპირე მხარეს, მას შეუძლია გადაიქცეს ნებისმიერ ფიგურად (ეწოდება გარდასახვა). პაიკი შეიძლება გარდაისახოს ნებისმიერ ფიგურად. საერთო მცდარი აზრი, რომ პაიკს შეუძლია გარდაისახოს მხოლოდ უკვე აყვანილ ფიგურად, არ შეესაბამება სიმართლეს. პაიკი ძირითადად გარდაისახება ლაზიერში. მხოლოდ პაიკები გარდაისახებიან.

როგორ გარდავსახოთ პაიკი

როგორ შევძლოთ აყვანა გავლით ჭადრაკში

The last rule about pawns is called “en passant,” which is French for “in passing”. If a pawn moves out two squares on its first move, and by doing so lands to the side of an opponent's pawn (effectively jumping past the other pawn's ability to capture it), that other pawn has the option of capturing the first pawn as it passes by. This special move must be done immediately after the first pawn has moved past, otherwise the option to capture it is no longer available. Click through the example below to better understand this odd, but important rule.

როგორ შევძლოთ აყვანა გავლით

როგორ გავაკეთოთ როქი

One other special chess rule is called castling. This move allows you to do two important things all in one move: get your king to safety (hopefully), and get your rook out of the corner and into the game. On a player's turn he may move his king two squares over to one side and then move the rook from that side's corner to right next to the king on the opposite side. (See the example below.) However, in order to castle, the following conditions must be met:

  • ეს უნდა იყოს იმ მეფის პირველი მოძრაობა
  • ეს უნდა იყოს იმ ეტლის პირველი მოძრაობა
  • როქის განსახორციელებლად უჯრები მეფესა და ეტლს შორის უნდა იყოს თავისუფალი
  • მეფე არ უნდა იმყოფებოდეს ქიშის ქვეშ და უჯრა რომელსაც ის გადაკვეთს ან დაიკავებს არ უნდა იმყოფებოდეს ქიშის ქვეშ

შენიშნეთ რომ როდესაც აკეთებთ როქს მეფის მხარეს მას ეწოდება "მოკლე როქი". როქირებას მეორე მხარეს, ლაზიერის უჯრის გავლით ეწოდება "გრძელი როქი". მიუხედავად იმისა, თუ რომელ მხარეს ხდება როქი, მეფე მაინც 2 უჯრით გადაადგილდება.

როგორ გავაკეთოთ როქი

ნაბიჯი 4. გაარკვიეთ ვისია პირველი სვლა

პირველ სვლას ყოველთვის თეთრი ფიგურებით მოთამაშე აკეთებს. ამიტომ მოთამაშეები მონეტის აგდებით ან ოპონენტის ხელში დამალული პაიკის ფერის გამოცნობით წყვეტენ იმას, თუ ვის ერგება თეთრი ფიგურები. შემდეგ თეთრი აკეთებს სვლას, შემდეგ შავი, შემდეგ ისევ თეთრი და ასე გრძელდება მანამ, სანამ თამაში არ დამთავრდება. პირველი სვლის გაკეთება - ეს მცირე უპირატესობაა, რომელიც აძლევს მოთამაშეს საშუალებას დაიწყოს შეტევა დაუყოვნებლივ.

ნაბიჯი 5. შეისწავლეთ წესები, რომლებითაც მოიგება პარტია ჭადრაკში

საჭადრაკო პარტიას აქვს მხოლოდ ორი შესაძლო შედეგი: შამათი ან ყაიმი.

როგორ გავაკეთოთ როქი

The purpose of the game is to checkmate the opponent's king. This happens when the king is put into check and cannot get out of check. There are only three ways a king can get out of check: move out of the way (though he cannot castle!), block the check with another piece, or capture the piece threatening the king. If a king cannot escape checkmate then the game is over. Customarily the king is not captured or removed from the board, the game is simply declared over.

როგორ გავაკეთოთ როქი Example of a quick checkmate called "Fool's Mate"

როგორ გავაყაიმოთ თამაში

იშვიათად ჭადრაკის პარტიები მთავრდება არა რომელიმე მონაწილის გამარჯვებით, არამედ ყაიმით. საჭადრაკო პარტია შეიძლება 5 მიზეზით დასრულდეს ყაიმად:

  • The position reaches a stalemate where it is one player's turn to move, but his king is NOT in check and yet he does not have another legal move
  • მოთამაშეები შეიძლება შეთანხმდნენ ყაიმზე და შეწყვიტონ თამაში
  • დაფაზე არ არის შამათისათვის აუცილებელი ფიგურები (მაგალითად: მეფე და კუ მეფის წინააღმდეგ)
  • მოთამაშე აცხადებს ყაიმს თუ ერთი და იგივე პოზიცია დაფაზე მეორდება სამჯერ (არაა აუცილებელი ზედიზედ)
  • შესრულდა 50 თანამიმდევრული სვლა, ამასთან არც ერთ მოთამაშეს არ გაუკუთებია სვლა პაიკით და არ აუყვანია ფიგურა

ნაბიჯი 6. შეისწავლეთ ძირითადი საჭადრაკო სტრატეგიები

არსებობს 4 მარტივი რამ, რაც ჭადრაკის ყველა მოთამაშემ უნდა იცოდეს:

დაიცავით თქვენი მეფე

გადაიყვანეთ მეფე დაფის კუთხეში, აქ ის, ძირითადად, უფრო უსაფრთხოდაა. არ გადადოთ როქის გაკეთება. როქი რაც შეიძლება მალე უნდა გაკეთდეს. გახსოვდეთ, არა აქვს მნიშვნელობა თუ რაოდენ ახლოს ხართ ოპონენტის დაშამათებასთან, თუ პირველად დააშამათებენ თქვენ მეფეს!

არ დათმოთ ფიგურები

ნუ დაკარგავთ თქვენს ფიგურებს უაზროდ. ყოველი ფიგურა ძვირფასია და თქვენ ვერ მოიგებთ თამაშს ფიგურების გარეშე, რომლებიც საჭიროა შამათისათვის. არსებობს მარტივი სისტემა რომლითაც მოთამაშეთა უმრავლესობა განსაზღვრავს თითოეული ფიგურის შედარებით ღირებულებას: რა ფასი აქვთ ფიგურებს?

  • პაიკი უდრის ერთს
  • მხედარი 3 პაიკის ტოლია
  • კუ 3 პაიკის ტოლია
  • ეტლი ხუთი პაიკის ტოლია
  • დედოფალი უდრის ცხრას
  • მეფე უსაზღვროდ ღირებულია

პარტიის ბოლოს ეს ქულები არაფერს ნიშნავს - ეს მხოლოდ სისტემაა, რომლის გამოყენებაც შეგიძლიათ თამაშის დროს გადაწყვეტილების მისაღებად. ის გეხმარებათ მიხვდეთ როდის აიყვანოთ, გაცვალოთ ან გააკეთოთ სხვა სვლა.

შეისწავლეთ ძირითადი საჭადრაკო სტრატეგიები

აკონტროლეთ ჭადრაკის დაფის ცენტრი

უნდა ეცადოთ აკონტროლოთ დაფის ცენტრი თქვენი ფიგურებითა და პაიკებით. თუ ცენტრს აკონტროლებთ, გექნებათ უფრო მეტი ადგილი ფიგურების გადასაადგილებლად და ოპონენტს გაურთულებთ კარგი უჯრების პოვნას თავისი ფიგურებისათვის. ზედა მაგალითში თეთრები აკეთებენ კარგ სვლებს ცენტრზე კონტროლის მოსაპოვებლად, შავები კი აკეთებენ ცუდ სვლებს.

გამოიყენეთ თქვენი ყველა ფიგურა

ზედა მაგალითში თეთრებმა თავისი ყველა ფიგურა ჩართენ თამაშში! თქვენი ფიგურები უვარგისია, როცა უკან, საწყის რიგში დგანან. ეცადეთ განავითაროთ ყველა ფიგურა, რომ უფრო მეტის გამოყენება შეგეძლოთ მეფის შესატევად. ერთი-ორი ფიგურით შეტევა კარგ ოპონენტს ბევრს ვერაფერს დააკლებს.

ნაბიჯი 7. ითამაშეთ რაც შეიძლება მეტი, მეტი პრაქტიკისათვის

ყველაზე საყურადღებო მათ შორის, რაც თქვენ შეგიძლიათ გააკეთოთ, რომ აიმაღლოთ თამაშის დონე, ესაა ბევრი თამაში! მნიშვნელობა არა აქვს, თამაშობთ თქვენ სახლში მეგობრებთან თუ ინტერნეტში, აუცილებელია ბევრი ითამაშოთ, რომ მიაღწიოთ სრულყოფას. ჩვენს დროში ადვილია მოიძიოთ ჭადრაკის ონლაინ თამაში! დააჭირეთ აქ, რომ ნახოთ სად შეიძლება ითამაშოთ ჭადრაკი.

როგორ ვითამაშოთ ჭადრაკის ვარიანტები

ხალხის უმრავლესობა კი თამაშობს ჭადრაკს სტანდარტული წესებით, მაგრამ ზოგირთებს უყვართ ჭადრაკის თამაში შეცვლილი წესებით. მათ უწოდებენ "ჭადრაკის ვარიანტებს". თითოეულ ვარიანტს თავისი წესები გააჩნია.

როგორ ვითამაშოთ ფიშერის ჭადრაკი (960)

Chess960 follows all the rules of standard chess, except for the starting position of pieces on the back rank, which are placed randomly in one of 960 possible positions. Castling is done just like in standard chess, with the King and Rook landing on their normal castled squares (g1 and f1, or c1 and d1). 960 plays just like standard chess, but with more variety in the opening. Play Chess960 against the Computer.

როგორ ვითამაშოთ საჭადრაკო ტურნირების წესებით

ბევრი ტურნირი იყენებს საერთო, მსგავს წესებს. ეს წესები შეიძლება არ შეესაბამებოდეს სახლში ან ონლაინში თამაშის წესებს, მაგრამ თქვენ ალბათ, მაინც მოგინდებათ მათში ითამაშოთ.

  • შეეხე-ითამაშე - თუ მოთამაშე შეეხო თავის ფიგურას, მან უნდა გადააადგილოს ეს ფიგურა თუ მას აქვს ლეგალური სვლა. თუ მოთამაშე შეეხო ოპონენტის ფიგურას, მან უნდა აიყვანოს ეს ფიგურა. თუ მოთამაშეს სურს შეეხოს ფიგურას დაფაზე გასწორების მიზნით, მან წინასწარ უნდა გამოაცხადოს ეს, სიტყვით "ვასწორებ".
  • საათები და ტაიმერები ტურნირთა უმრავლესობა იყენებს ტაიმერს თითოეულ თამაშზე დახარჯულ დროის დასარეგულირებლად, არა ყოველ სვლაზე. ორივე მოთამაშეს ენიჭება თანაბარი დრო თამაშზე. დროს მოთამაშე ანაწილებს საკუთარი სურვილის მიხედვით. როგორც კი მოთამაშე გააკეთებს სვლას, ის აჭერს ღილაკს ან არტყამს ბერკეტს, ოპონენტის საათის ჩასართავად. თუ მოთამაშეს ამოეწურება დრო და მისი ოპონენტი ჩართავს მის საათს, მაშინ დროამოწურულ მოთამაშეს ეთვლება წაგება (თუ ოპონენტს აქვს საკმარისი ფიგურები დაშამათებისთვის, წინააღმდეგ შემთხვევაში ცხადდება ყაიმი).

ხშირად დასმული საჭადრაკო კითხვები

როგორ შემძლია ავიმაღლო თამაშის დონე ჭადრაკში?

Knowing the rules and basic strategies is only the beginning - there is so much to learn in chess that you can never learn it all in a lifetime! To improve you need to do three things:

  1. ითამაშეთ ბევრი - უბრალოდ გააგრძელეთ თამაში! ითამაშეთ რაც შეიძლება ბევრი. თითოეული პარტიიდან რაიმე უნდა ისწავლოთ - როგორც მოგებული, ასევე წაგებული პარტიებიდან.
  2. ისწავლეთ საჭადრაკო გაგვეთილების დახმარებით - თუ თქვენ ნამდვილად გსურთ სწრაფად გაიუმჯობესოთ საკუთარი თამაში, თქვენ უნდა გაიაროთ ონლაინ-გაკვეთილების რაღაც რაოდენობა. საჭადრაკო ონლაინ-გაკვეთილები წარმოდგენილია აქ.
  3. იხალისეთ - ნუ მოიწყენთ, თუ არ იმარჯვებთ ყველა თქვენს თამაშში ერთბაშად. ყველა მარცხდება – მსოფლიო ჩემპიონებიც კი. მანამ სანამ თქვენ ერთობით და სწავლობთ წაგებული პარტიებიდან, თქვენ შეგიძლიათ ისიამოვნოთ ჭადრაკი მუდამ!

რომელია ყველაზე საუკეთესო პირველი სვლა ჭადრაკში?

მართალია ჭადრაკში არ არის ყველასგან აღიარებული ერთი საუკეთესო სვლა, მნიშვნელოვანია დასაწყისიდანვე ეცადოთ აკონტროლოთ დაფის ცენტრი. ამ მიზეზით მოთამაშეთა უმრავლესობა პირველ სვლას აკეთებს ერთერთი ცენტრალური პაიკით (მეფის წინა ან ლაზიერის წინა) ორი უჯრით წინ 1. d4 ან 1. e4. სხვები ამჯობინებენ 1. c4 ან 1. Nf3. სხვა სვლების უმეტესობა ვერ არის იმდენად კარგი. ბობი ფიშერი თვლიდა, რომ სვლა მეფის პაიკით 1. e4 - საუკეთესო სვლაა.

ჭადრაკის რომელი ფერი თამაშობს პირველი?

მოთამაშე თეთრი ფიგურებით ყოველთვის იწყებს პირველი.

შეუძლია თუ არა პაიკს უკუსვლა?

პაიკს არ შეუძლია უკან სვლა. მაგრამ როცა პაიკი მიაღწევს დაფის მოპირდაპირე მხარეს, თქვენ შეგიძლიათ ის გარდასახოთ სხვა ფიგურაში (მაგალითად, ლაზიერში). ამის შემდეგ იგი მოძრაობს როგორც ის ფიგურა, რომელშიც თქვენ იგი გარდასახეთ, და შეუძლია სვლა უკანაც.

შეიძლება თუ არა ერთზე მეტი ფიგურით ერთდროულად სვლის გაკეთება?

თქვენი სვლის დროს, შეგიძლიათ ითამაშოთ მხოლოდ ერთი ფიგურით, მაგრამ არის ერთი გამონაკლისი! როცა თქვენ აკეთებთ როქს, ერთი სვლით თქვენ გადაადგილებთ მეფეს და ეტლს.

რომელი ფიგურაა ჭადრაკში ყველაზე მნიშვნელოვანი?

მეფე - ყველაზე გამორჩეული საჭადრაკო ფიგურაა. თუ წააგებთ მეფეს, წააგებთ პარტიას. მაგრამ ყველაზე ძლევამოსილი ფიგურა - ეს ლაზიერია.

როდის გამოიგონეს ჭადრაკი?

The origins of chess are not exactly clear, though most believe it evolved from earlier chess-like games played in India almost two thousand years ago.The game of chess we know today has been around since the 15th century where it became popular in Europe.

რა არის ჭადრაკის მიზანი?

ჭადრაკი არის თამაში, რომელსაც თამაშობს 2 ოპონენტი დაფის მოპირდაპირე მხარეებზე. დაფა შედგება ორი განსხვავებული ფერის 64 უჯრისაგან. თითოეულ მოთამაშეს აქვს 16 ფიგურა: 1 მეფე, 1 ლაზიერი, 2 ეტლი, 2 კუ, 2 მხედარი და 8 პაიკი. თამაშის მიზანი არის ოპონენტის მეფისათვის შამათის გამოცხადება. შამათს ადგილი აქვს მაშინ, როცა მეფეს რომელიმე ფიგურა ემუქრება (ქიშით) და ის თავს ვერ დააღწევს.

მზად ხართ დაიწყოთ ჭადრაკის თამაში? დარეგისტრირდით Chess.com -ზე უფასოდ და ისიამოვნეთ თამაშით!

დაიწყეთ ჭადრაკის თამაში

რა არის Chess.com?