Artykuły
7 najbardziej niesamowitych rekordów Magnusa Carlsena

7 najbardziej niesamowitych rekordów Magnusa Carlsena

TarjeiJS
| 128 | Ciekawostki i zabawa

W wieku zaledwie 33 lat GM Magnus Carlsen zdobył już praktycznie wszystkie szachowe szczyty. Na swojej drodze do osiągnięcia statusu GOAT-a, zapisał się w historii szachów, ustanawiając kilka niesamowitych rekordów.

Poniżej przedstawiamy kilka najbardziej niesamowitych osiągnięć Carlsena, a niektóre z tych rekordów z pewnością przetrwają próbę czasu.

Najdłuższa seria bez porażki

Magnus Carlsen went 125 classical games without losing a single one. Here during the period in Stavanger 2019. Photo: Maria Emelianova/Chess.com
Magnus Carlsen zanotował serię 125 partii klasycznych bez porażki. Na zdjęciu Carlsen podczas turnieju w Stavanger w 2019 r. Zdjęcie: Maria Emelianova/Chess.com

Niesamowita seria Carlsena trwała od 31 lipca 2018 r. do 9 października 2020 r. i wiele osób uważa, że jest to jego najbardziej imponujący wyczyn. Po porażce w Biel z GM-em Shakhriyarem Mamedyarovem, Carlsen nie przegrał 125 kolejnych partii klasycznych.

W trakcie swojej niesamowitej serii Norweg zanotował 42 zwycięstwa i 83 remisy, a jego passę przerwał GM Jan-Krzysztof Duda, który pokonał go w dniu 9 października 2020 r. w piątej rundzie turnieju Norway Chess.

Carlsen pobił poprzednie rekordy, które należały do GM-a Sergeya Tiviakova (110 partii bez porażki w latach 2004-2005) i GM-a Ding Lirena (100 partii bez porażki).

Zadziwiające jest to, że w trakcie serii bez porażki średni ranking przeciwników Carlsena wyniósł 2745 – taki ranking to siła gracza z pierwszej dwudziestki zawodników na świecie!

Najwyższy ranking Elo w historii

Magnus Carlsen won the 2019 Croatia GCT taking his classical rating to 2882. Photo: Lennart Ootes/Grand Chess Tour
Magnus Carlsen wygrał GCT Croatia 2019, dzięki czemu po raz drugi w karierze osiągnął ranking 2882 w szachach klasycznych. Zdjęcie: Lennart Ootes/Grand Chess Tour.

Kolejnym niezwykłym rekordem Carlsena jest uzyskanie najwyższego w historii rankingu w szachach klasycznych – 2882 Elo. Norwegowi udało się go osiągnąć nie raz, a dwa razy – po raz pierwszy w maju 2014 r., a później, ponownie, w sierpniu 2019 r. Na razie nic nie wskazuje na to, by rekord ten był zagrożony.

W 2014 r. Carlsen uzyskał wspomniany ranking po triumfie w turnieju w Shamkir, w Azerbejdżanie. Pięć lat później powtórzył swój wyczyn, wygrywając osiem turniejów z rzędu, w tym Mistrzostwa Świata w Szachach Błyskawicznych w 2018 r.

Do 2024 r. ranking 2800 udało sie przekroczyć zaledwie 14 szachistom. W lipcu 1999 r. GM Garry Kasparov osiągnął pułap 2851 Elo, a GM Fabiano Caruana uzyskał 2844 pkt po historycznym zwycięstwie w turnieju Sinquefield Cup 2014, który ukończył z wynikiem 8,5/10.

Najwięcej mistrzowskich dubletów

Magnus Carlsen won
W 2023 r. Magnus Carlsen ponownie zdobył mistrzowski dublet, sięgając po tytuł mistrza świata w szachach szybkich oraz błyskawicznych. Zdjęcie: Maria Emelianova/Chess.com

Oprócz dominacji w szachach klasycznych, Carlsen nie ma sobie równych w szachach granych znacznie krótszym tempem gry. Norweg zgromadził do tej pory na swoim koncie 12 tytułów mistrza świata w szachach szybkich lub błyskawicznych, czym bije na głowę wszystkich swoich konkurentów.

To, co zdumiewa jednak najbardziej, to fakt, że aż cztery razy sięgał po mistrzowski dublet (tzn. w tym samym roku zdobywał tytuły mistrza świata w szachach szybkich i błyskawicznych): w 2014, 2019, 2022 i 2023 r.

Tym samym Carlsen jest jak na razie jedynym zawodnikiem, który obronił tytuł mistrza świata w szachach szybkich i jedynym, który obronił mistrzowski dublet.

Warto również zauważyć, że FIDE wprowadziła tytuły mistrza świata w szachach szybkich i błyskawicznych stosunkowo niedawno –  regularne turnieje tej rangi odbywają się dopiero od 2012 r. Jeżeli chodzi o podobne dokonania, to najbliżej Carlsena jest GM Alexander Grischuk, który ma na swoim koncie trzy tytuły mistrza świata w szachach błyskawicznych (zdobywał je w 2006, 2012 i 2015 r.).

Najdłuższy pobyt na 1. miejscu listy rankinowej FIDE

W ostatnich 52 latach (system rankingowy Elo wprowadzono w lipcu 1971 r.) na pierwszym miejscu listy rankingowej FIDE znalazło się zaledwie siedmiu szachistów: GM Bobby Fischer, GM Anatoly Karpov, Kasparov, GM Vladimir Kramnik, GM Veselin Topalov, GM Viswanathan Anand oraz Carlsen.

22-letnia dominacja Kasparova była przerywana dwukrotnie – najpierw w 1994 r. przez Karpova, a następnie w 1996 r. przez Kramnika. Najdłużej, bo od 151 miesięcy (od 2011 r.), na 1. miejscu listy rankingowej FIDE znajduje się Carlsen (stan na luty 2024).

Norweg po raz pierwszy wyszedł na pierwszą pozycję listy rankingowej FIDE w styczniu 2010 r., jednak wkrótce zdetronizował go Anand, przejmując prowadzenie w tym samym roku kilka miesięcy później, a następnie w roku 2011. Od lipca 2011 r. aż do chwili obecnej, zawodnikiem nr 1 na liście rankingowej FIDE w szachach klasycznych jest już jednak Carlsen.

L.p. Zawodnik Okres
1 Magnus Carlsen 151 miesięcy 2011 -
2 Garry Kasparov 117 miesięcy do kwietnia 2006
3 Anatoly Karpov 96 miesięcy do stycznia 1984
4 Garry Kasparov 96 miesięcy do stycznia 1994
5 Robert James Fischer 93 miesiące do stycznia 1976

Kilka ciekawostek na temat przewagi Carlsena nad drugimi zawodnikami na liście FIDE:

Największa przewaga: 74 pkt (październik 2013)
Najmniejsza przewaga: 3 pkt (listopad 2018)
Średnia przewaga: 40 pkt

Najwięcej zdobytych tytułów mistrza świata

Magnus Carlsen's last classical title came in 2021, defeating Ian Nepomniachtchi. Photo: Maria Emelianova/Chess.com.
Ostatni raz Carlsen zdobył tytuł mistrza świata w szachach klasycznych w 2021 r., pokonując Iana Nepomniachtchiego. Zdjęcie: Maria Emelianova/Chess.com.

Choć w momencie publikacji tego artykułu (luty 2024 r.) Carlsen ma zaledwie 33 lata, w jego gablocie z pucharami znajduje się już łącznie 17 trofeów mistrza świata w różnych formatach.

Tytuły mistrza świata w szachach klasycznych: 2013, 2014, 2016, 2018, 2021
Tytuły mistrza świata w szachach szybkich: 2014, 2015, 2019, 2022, 2023
Tytuły mistrza świata w szachach błyskawicznych: 2009, 2014, 2017, 2018, 2019, 2022, 2023

Do znamienitej kolekcji Carlsenowi brakuje tylko tytułu mistrza świata w szachach Fischera, choć trzeba pamiętać, że oficjalne mistrzostwa świata w tym formacie odbyły się dopiero dwa razy.

Najmłodszy uczestnik turnieju kandydatów

W 2005 roku Carlsen pobił wieloletni rekord należący do Bobby'ego Fischera, stając się najmłodszym zawodnikiem, który kiedykolwiek zakwalifikował się do turnieju kandydatów. Rekord został pobity, gdy rozstawiony z nr. 97 Carlsen zajął 10. miejsce w Pucharze Świata FIDE w Chanty-Mansyjsku w Rosji. 

Gdy Carlsen wywalczył awans, wygrywając z doświadczonym GM-em Vladimirem Malakhovem, miał 15 lat i 14 dni. Gdy Fischer zdobywał kwalifikację do turnieju kandydatów w turnieju międzystrefowym w 1958 r., był około pół roku starszy.

Najmłodszy zawodnik, który został liderem listy rankingowej FIDE

Z grupy siedmiu zawodników, którzy do tej pory zajmowali pierwsze miejsce na liście rankingowej FIDE, Carlsen jest najmłodszy. Kiedy po raz pierwszy zajmował 1. pozycję w styczniu 2010 r., miał 19 lat.

Zawodnik Najwyższy ranking Wiek w momencie awansu na 1. miejsce na liście rankingowej FIDE  Data wejścia na szczyt listy rankingowej Ranking Elo w momencie awansu na 1. miejsce na liście rankingowej FIDE
 Magnus Carlsen 2882 19 lat i 32 dni 1 stycznia 2010 r. 2810
 Vladimir Kramnik 2817 20 lat i 190 dni 1 stycznia 1996 r. 2775
  Garry Kasparov 2851 20 lat i 263 dni 1 stycznia 1984 r. 2710
  Anatoly Karpov 2780 24 lata i 223 dni 1 stycznia 1976 r. 2695
 Bobby Fischer 2785 28 lat i 114 dni 1 lipca 1971 r. 2760
 Veselin Topalov 2816 31 lat i 17 dni 1 kwietnia 2006 r. 2804
 Viswanathan Anand 2817 37 lat i 111 dni 1 kwietnia 2007 r. 2786

Który z rekordów uważasz za najbardziej niesamowity? Daj o tym znać w sekcji komentarzy!

TarjeiJS
Tarjei J. Svensen

Tarjei Svensen is a Norwegian chess journalist who worked for some of the country's biggest media outlets and appeared on several national TV broadcasts. Between 2015 and 2019, he ran his chess website mattogpatt.no, covering chess news in Norwegian and partly in English.

In 2020, he was hired by Chess24 to cover chess news, eventually moving to Chess.com as a full-time chess journalist in 2023. He is also known for his extensive coverage of chess news on his X/Twitter account.