ATSIZ TURNUVASI (DECEMBER 11, 2016)

Hüseyin Nihâl Atsız (January 12, 1905 – December 11, 1975) was a prominent Turkish nationalist writer, novelist, poet and philosopher. Nihâl Atsız was a fervent supporter of the pan-Turkist or Turanist ideology. He is author of over 30 books and numerous articles.

Nihâl Atsız was an important ideologue who lived during the early years of the Republic of Turkey.

He was among the authors that influenced a type of Turkish nationalism known as Ülkücü movement (translated as "idealist"), a nationalist movement later associated to Alparslan Türkeş.

Atsız worked on Pan-Turkism as an ideologue and activist. He and his comrades published several Pan-Turkist magazines such as Ötüken, Yeni Hayat and Orkun. 

Atsız majored in History of Literature, and published several academic essays about Ottoman literature and history. His essays about history are gathered and published as a book under the name of Türk Tarihinde Meseleler (Several Issues in Turkish History). He served as a literature teacher for a number of years.

Atsız is also an important novelist and poet. His historical epic novel Bozkurtların Ölümü (Death of the Gray Wolves) is one of the most popular historical novels in Turkish literature. The book concerns the last days of the first Gök Türk Empire and the impossible rebellion of Prince Kür-Şad and his forty warriors against the Chinese invaders.

Its sequel Bozkurtlar Diriliyor (Revival of the Gray Wolves) tells the story of Urungu (the unknown son of Kür-Şad) and the beginning of the second Gök Türk Empire. His third novel, Deli Kurt (Mad Wolf), is about the mystic romance between a Sipahi warrior and a mysterious shamanist nomad woman in the early Ottoman Empire. His last novel, Ruh Adam (Soul Man), is quite a complex psychological novel. The book has a spiritual and mystical atmosphere, full with surrealistic, allegorical figures such as Yek (who symbolizes Satan) and Lieutenant Şeref (who symbolizes Honour). It has a complex story, which is generally about the forbidden platonic love affair between an alcoholic ex-army officer and a diabolical, mysterious young high school student. The plot develops on the reincarnation of two lovers, which was a warrior banned from the army because of his love to the girl was greater than his love to his country in ancient nomad times.

Atsız wrote one satirical political comedy about İnönü government in the 1940s, Z Vitamini (Vitamin Z), which was about a fictional special vitamin which gives immortality to the dictator and his government.

His poems are in the style of Pre-Islamic literature and his common themes are idealism, honour, forbidden love, war and history. His complete poetic works have been published under the name of Yolların Sonu ("End of Roads").

Қазақ Түрікшесі:

Хүсейін Нихал Атсыз (түркше: Hüseyin Nihal Atsız) (12 қаңтар 1905 ж., Кадыкөй - 11 желтоқсан 1975 ж., Стамбұл), түрік жазушысы, ақын, тарихшы және идеолог. Неждет Санчардың ағасы, Рыза Нурдың "аклак баласы және мирасқоры. Түркі Бірлікшісі және Тұраншы деп есептеледі.

Мектепте еңбекқор бір оқушы болған Атсыз, мектептен кейін әскери оқуға түседі. Түрікшілдік идеасымен осы оқу орнында танысады. Түрікшілдік идеасының маңызды адамдарының бірі Зия Гөкалыптың өлімінен кейін Түрікшілдік идеясына қарсы болған шәкірттермен қақтығысады. Осы оқу орнында Арап нәсілді командирге сәлем бермегені үшін оқудан шығарылады. Түркияда «Атсыз Ата», «Атсыз Бек», «Көкбілге» сияқты есімдермен еске алынған Атсыз XX ғасырда Түрікшілдік-Тұраншылық пікірлері үшін үлкен қиындықтарды басынан өткізген. Түркия Республикасының негізін қалаушы Мұстафа Кемал Ататүріктің өлімінен кейін басшылыққа келген Исмет Инөнү, Түрікшілік-Тұраншылық әрекетіне қарсы болады. Осы кезеңде Хүсейін Нихал Атсыз, Инөнүнің бұл әрекетіне қарсы шығады. Осы оқиғалардың нәтижесінде Инөнү тарапынан – Атсыз бен Сабахаттин Али деген коммунист жазушымен арасында болған дау сылтауратылып – басқа түрікшілермен бірге түрмеге қамалып, азап шеккен.

Барлық азап пен қуғын-сүргіндерге қарамастан Атсыз Ата өз пікірлерінен бастартпаған. Қасындағы аз ғана Түрікшілдік-Тұраншылармен бірге Түрік елдерінің дұшпандарына қаламымен қарсы тұрған. Көптеген кітаптар мен романдар жазып, журналдар шығарған. Дүние жүзіндегі барша түрік халықтардың бірігуін қалаған Хүсейін Нихал Атсыз, 1975 жылдың 11 желтоқсанында өмірден өткен. «Жолдардың соңы» атты өлең жинағы бар. Көптеген ғылыми кітаптар жазған. Сондай-ақ, «Көк бөрілердің өлімі», «Көк бөрілердің тірілуі», «Рух адам», «Ессіз қасқыр», «З Витамині», «Жағымпаздар түні» сияқты романдар жазған.

Azərbaycan Türkcəsi:

Hüseyn Nihal Atsız (12 yanvar 1905 – 11 dekabr 1975)— Türk yazıçısı, şair, tarixçi və ideoloqdur. Özünü Türkçü və Turançı olaraq tanıtmışdır. 

İlk təhsilini Kadıköydəki müxtəlif məktəblərdə, orta təhsilini Kadıköy və İstanbul sultanılarında etdi. Buradan məzun olunca Əsgəri Tərbiyəyə yazıldı. Bu məktəbin 3 sinifində ikən, Ərəb əslli bir zabitə salam verməyi rədd etdiyi üçün məktəbdən çıxarıldı. Daha sonra İstanbul Darülfünunu (Universiteti) Ədəbiyyat Fakültəsinə yazıldı. Bu fakültədən 1930-cu ildə məzun olunca, Türkiyyat İnstitutunda, müəllimi Köprülüzade M. Fuad bəyin assistenti oldu. Ancaq digər müəllimi ağıllı Velidi Togan bəyin Türk Dil Qurultayında məruz qaldığı hücumlara reaksiya olaraq çəkdiyi teleqraf səbəbiylə assistentlikdən çıxarıldı (1933).

Atsız, əvvəl Malatya Orta məktəbində Türkcə, daha sonra Ədirnə Liseyində Ədəbiyyat müəllimliyinə təyin edildi. Edirnedə ikən Orhun jurnalını nümayiş etdi (1933-1934). Bu jurnal, daha əvvəl yenə özünün nümayiş etdiyi Atsız Məcmuənin (1931-1932) davamı xüsusiyyətində idi. Hər iki jurnal da Türkçülük idealını gücləndirmək və yaymaq məqsədiylə çıxarılmışdı. Ancaq dil, ədəbiyyat, tarix, xalq elm, yazım mövzularındakı yazılar və şeirlər də bu jurnallarda iştirak edirdi. Orhunun 9 sayısındaki, rəsmi tarix tezisini tənqid edən bir yazı səbəbiylə jurnal bağlanıldı. Atsız da nazirlik əmrinə alındı.

Nihal Atsız, bundan sonra dörd il qədər Dəniz Çatlı Hazırlama Məktəbində Türkcə müəllimliyi etmişdir. 1938-ci ildə bu işindən də uzaqlaşdırıldı. Özünə rəsmi xidmət qapısı bağlanınca Xüsusi Yuca Ölkə və Boğaziçi liseyləri kimi məktəblərdə müəllimlik etdi. "Türk Tarixi Üzərində Toplamalar" və "Türk Ədəbiyyatı Tarixi" adlı elmi kitabların yanında bir çox broşura nümayiş etdi. O dövrün sol düşüncəsinə qarşı şiddətli bir fikir mübarizəsinə giriş idi. Tanrıdağ, Çınaraltı kimi milliyyətçi jurnallarda yazılar yazdı. 1943-cü ildə Orhunu yenidən nümayiş etdi. Bu jurnalın 15-16. ədədlərində dövrün baş naziri Şükrü Saracoğluna xitab olaraq nümayiş etdiyi açıq məktublarda, Milli Təhsil Naziri Həsən Əli Ucalın istefasını istədi.

Atsızın Ucalı tənqidinin səbəbi isə Milli Təhsil Nazirliyində tək tərəfli bir heyətləşmədiyər. Bu yazıların bəzilərində muarızlarına sərt tənqidlərdə olan Atsız, sonunda Sabahattin Əlinin açdığı təhqir iddiasıyla mühakimə olunmağa başlar. Və yenə bu iddiayla birlikdə Orhun jurnalı bağlanılar. Atsız-Səbahattin Əli iddiası böyük əks-sədalar oyandırar. Şagird hadisələri və göstərilər baş göstərər bunun dərhal dərhal sonra da Atsız və 22 yoldaşı haqqında "hökumət zərbəsinə təşəbbüs" günahlandırması ilə mühakimə olundu. Əsgəri məhkəmə, Türkçülərin bir çoxunu müxtəlif cəzalara çarpdırdı. Atsız da 6 il 6 ay həbs cəzasına çarpdırıldı. Ancaq, Əsgəri Yargıtay bu qərarları pozdu. Yenidən görülən iddia nəticəsində bütün Türkçülər və bu vaxt Atsız da bəraət qazandılar. Ancaq, Atsız, uzun müddət müəllimlik peşəsinə dönə bilmədi. Türkiyə Nəşriyyatda çalışdı və əhəmiyyətli Osmanlı tarixlərinin neşirlerini hazırladı.

Tək partiya iqtidarının son illərində, fakültədən sinif yoldaşı Prof Dr. Tahsin Banguoğlunun Milli Təhsil Nazirliyi zamanında yenidən müəllimliyə təyin edildi. Lakin özünə müəllimlik haqqı tanınmadı və Süleymanıya Kitabxanasında mütəxəssis olaraq vəzifələndirildi.

1950-1951 tədris ilinin başında Haydarpaşa Liseyi ədəbiyyat müəllimliyinə gətirilən Atsız, burada iki il vəzifə yerinə yetirdi. Bu dəfə də, 3 mayın qeyd olunması üçün Ankarada verdiyi bir konfrans səbəbiylə müəllimlikdən alındı və Süleymanıya Kitabxanasındakı vəzifəsinə qaytarıldı (1952). Burada 17 il çalışdıqdan sonra 1969-cu ildə təqaüdə çıxdı. Atsız, 11 dekabr 1975-ci ildə vəfat etdi.

Romanları

Dalkavuklar gecəsi, 1941

Bozqurdların ölümü, 1946

Bozqurdlar dirilir, 1949

Dəli Qurd, 1958

Z Vitamini, 1959

Ruh adam, 1972