Placówka

Placówka

Słowo „placówka” kojarzy się z wysuniętym punktem obserwacyjnym, ale przecież w szachach wszystkie figury znajdują się maksymalnie osiem pól od siebie. Czym więc właściwie jest placówka na szachownicy? Aby poznać to ważne pojęcie strategiczne, przeczytaj dalszą część naszego artykułu. Oto, co powinieneś wiedzieć na temat placówki w szachach:


Czym jest placówka w szachach?

Placówka to wysunięte pole – co najmniej na czwartej linii, zwykle na piątej lub szóstej, a czasami nawet na siódmej – gdzie można ustawić figurę, której przeciwnik nie będzie mógł się łatwo pozbyć. Aby uznać dane pole za placówkę, zazwyczaj (choć nie zawsze) muszą być spełnione trzy warunki:

  1. Strona posiadająca placówkę kontroluje to pole pionem.
  2. Przeciwnik nie może zaatakować tego pola pionem.
  3. Żadna figura o równej wartości nie może łatwo zaatakować figury stojącej na placówce.

Oto klasyczny przykład placówki dla skoczka, która spełnia wszystkie trzy warunki:

GM Judit Polgar we wzorcowy sposób wprowadza skoczka na placówkę na polu d5 i ostatecznie pokonuje GM-a Viswanathana Ananda w Wijk aan Zee 1998. Białe chronią pole d5 dwoma pionami, a czarne nie mogą ani zaatakować białego skoczka pionem, ani wymienić go na figurę o równej wartości. W rezultacie czarny król, hetman i wieża nigdy nie będą mogły skorzystać z pól b6, c7, e7 i f6.

Placówki najczęściej kojarzone są ze skoczkami, które pomimo tego, że mają niezbyt duży zasięg, zyskują na wartości dzięki możliwości solidnego zakotwiczenia się w obozie przeciwnika. Z placówek mogą korzystać również gońce i wieże, natomiast król i hetman są do tego zbyt cenne (łatwo mogą stać się celem ataku), a piony zbyt słabe.

Jeśli przeciwnik ma odstałego lub izolowanego piona, często jest to sygnał, by spróbować utworzyć placówkę przed tym pionem. W powyższym przykładzie pion d6 jest odstały. W rezultacie białe miały naturalną placówkę na polu d5, z której w pełni skorzystały.

Dlaczego placówki są ważne?

Sam fakt posiadania placówki nie rozstrzygnie partii na naszą korzyść, ale trzeba podkreślić, że każda placówka znacznie zwiększa realną siłę figury, która na niej stoi. Skoczek z reguły ma wartość porównywalną do gońca, lecz – jak zauważa IM Jeremy Silman – dobrze umocowany skoczek na szóstej linii jest wart mniej więcej tyle co wieża.

Silman w 2002 roku. Fot. James F. Perry/Wikimedia, CC.

Nawet przy równowadze materialnej posiadanie placówki daje przewagę strategiczną, ponieważ strona z placówką stoi nieco lepiej.

Z perspektywy strony broniącej się, idea placówki pokazuje ryzyko związane z wykonywaniem zbyt wielu ruchów pionami – każde ich posunięcie osłabia pola, które mogą zostać zajęte przez przeciwnika.

Przykłady

Jak wspomnieliśmy wcześniej, największe korzyści z placówek odnoszą skoczki. Oto drugi przykład:

W jednym z najsłynniejszych pojedynków wszech czasów – partii nr 16 Meczu o Mistrzostwo Świata w 1985 roku pomiędzy GM-em Garrym Kasparovem a GM-em Anatolym Karpovem – Kasparov ustawił skoczka na placówce na polu d3, choć jego figura nie miała tam wsparcia piona. Czarny skoczek pozostał tam przez 18 posunięć, aż w końcu Karpov musiał oddać za niego hetmana i przegrał siedem ruchów później.

Wieża ustawiona na siódmej linii stanowi potężną broń, a jeśli dodatkowo chroni ją pion, jej siła rośnie jeszcze bardziej.

Podczas Mistrzostw Świata w 2004 roku GM Vladimir Kramnik w partii z GM-em Peterem Leko ustawił swoją wieżę na chronionym przez piona polu c7. Leko poddał się już w następnym ruchu.

Placówki mogą być również wykorzystywane przez gońce.

GM Amin Tabatabaei ustawił gońca na placówce na d6, podczas gdy jego przeciwnik, GM Rasmus Svane, miał gońca na placówce na c3. Ostatecznie placówka Irańczyka okazała się cenniejsza – jego goniec był trudniejszy do zaatakowania, blokował wieżę i znajdował się bliżej czarnego króla. Partię wygrały czarne.

Podsumowanie

Teraz wiesz już, czym jest placówka, rozumiesz jej znaczenie i poznałeś praktyczne przykłady jej wykorzystania. Zachęcamy do pogłębiania swojej wiedzy na temat strategii szachowej, korzystając z naszych Lekcji.

Explore More Chess Terms